علاوه بر مفاسدى كه از عجب شنيدى ، او شجرهء خبيثه‌اى است كه بار او بسيارى از كبائر و موبقات است ، و در دل كه ريشه كرد كار انسان را به كفر و شرك و بالاتر از آنها منجر مىكند . يكى از مفاسد آن كوچك شمردن معاصى است . بلكه انسان معجب درصدد اصلاح نفس خويش برنمىآيد و خود را پاك و پاكيزه پندارد و هيچ‌گاه در فكر نمىافتد كه خود را از لوث معاصى پاك كند . پردهء عجب و حجاب غليظ خودپسندى مانع شود از آن‌كه بدىهاى خود را ببيند . و اين مصيبتى است كه انسان را از جميع كمالات باز دارد و به انواع نواقص مبتلا كند و كار انسان را منجر كند به هلاك ابد و اطباء نفوس را عاجز كند از علاج . و ديگر آن‌كه اعتماد بر نفس و بر اعمال خود كند . و اين سبب شود كه انسان جاهل بيچاره خود را از حق تعالى مستغنى داند و توجه به فضل حق تعالى نكند ، و حق تعالى را ملزم داند به عقل كوچك خود به اين‌كه او را اجر و ثواب دهد . و گمان كند كه اگر با عدل هم با او رفتار شود مستحق ثواب است . پس از اين ذكرى از اين مطلب مىشود ، ان شاء اللَّه « 1 » . و از مفاسد ديگرش آن‌كه به بندگان خدا با نظر حقارت بنگرد و اعمال مردم را ناچيز شمارد ، گرچه از اعمال خودش بهتر باشد . و اين نيز يكى از طرق هلاك انسان و خار طريق اوست . و از مفاسد ديگر آن‌كه انسان را به ريا وادار كند . زيرا كه انسان نوعاً اگر اعمالش را ناچيز شمارد و اخلاقش را فاسد داند و ايمانش را قابل نشمارد و معجب نباشد به ذات و صفات و اعمال خويش ، بلكه خود و همه چيز خود را زشت و پليد داند ، آنها را در معرض نمايش برنياورد و خودنمايى نكند ؛ متاع فاسد زشت را به بازار مكاره نبرند . ولى چون خود را كامل ديد و اعمال را قابل ، درصدد جلوه برآيد و خودفروش گردد . در حديث دوم مفاسد ريا گذشت ، بايد آنها را مفاسد عجب هم دانست . و مفسدهء

--> ( 1 ) - ر . ك : صفحه 82 .