قدر و قابليتى ندارد ؛ و اين مخلوق ضعيف را قدرتى نيست ؛ قدرت فقط در دستگاه قدس ربوبيت پيدا مىشود و فاعل على الاطلاق و مسبب الاسباب ، آن ذات مقدس است . تمام مخلوقات اگر پشت به پشت هم دهند كه يك پشه خلق كنند نتوانند ؛ و اگر پشه‌اى از آنها چيزى بربايد ، نتوانند پس بگيرند « 1 » . قدرت ، پيش حق تعالى است . اوست مؤثر در تمام موجودات . با هر زحمت و رياضتى شده در قلب خود با قلم عقل نگارش ده كه لا مؤثِّرَ في الوجود إلّااللَّه « نيست كاركنى در دار تحقق جز خدا » . « توحيد فعلى » را ، كه اوّل درجهء توحيد است در قلب ، با هر وسيله‌اى است جايگزين كن ، و قلب را مؤمن و مسلِم نما به اين كلمهء مباركه و مهر شريف لا إله إلّااللَّه را بر قلب بزن ، و صورت قلب را صورت كلمهء توحيد كن و به مقام « اطمينان » برسان ؛ و به او بفهمان كه مردم نفع و ضرر نمىتوانند برسانند ؛ نافع و ضارّ خداست . اين كورى و نابينايى را از چشم خود بر طرف كن كه بيم آن است مشمول رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى « 2 » گردى ، و در روز بُروز سراير كور محشور گردى . ارادهء حق تعالى قاهر به همهء ارادات است ؛ اگر قلبت به اين كلمهء مباركه اطمينان حاصل كرد و او را تسليم اين عقيده نمودى ، اميد است كارت به انجام رسد و ريشهء شرك و ريا و كفر و نفاق از قلبت قطع شود . و بدان‌كه اين عقيدهء حقّه مطابق با عقل و شرع است و توهّم جبر در اين نيست . ممكن است بعضىها كه از مبادى و مقدمات آن بىاطلاع‌اند و گوش آنها آشناى به بعضى مطالب نيست اين را رمى به جبر كنند ، با اين‌كه مربوط به جبر نيست . اين توحيد است ، جبر شرك است ؛ اين هدايت است ؛ جبر ضلالت است . اين‌جا مناسب بيان

--> ( 1 ) - اشاره است به آيهء مباركهء إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ ؛ « به‌درستى غير خدايانى را كه مىخوانيد اگر چه گردهم آيند مگسى را نخواهند آفريد ؛ و اگر مگسى چيزى از آنها بربايد ، نتوانند آن را بستانند ؛ خواهنده و خواسته شده هر دو ناتوان‌اند » . ( الحجّ ( 22 ) : 73 ) ( 2 ) . « پروردگارا ، چرا مرا كور برانگيختى ؟ » . ( طه ( 20 ) : 125 )