باقر - سلام اللَّه عليه - صدور آن را تصديق فرموده ، منتها مقصود آن را بيان فرمودند . ولى حديثى شيخ صدوق در عيون اخبار الرضا به سند خود از حضرت ثامن الحجج - عليهم السلام - نقل فرمايد كه معناى آن اين است : « حسين بن خالد گفت عرض كردم به حضرت رضا عليه السلام : اى پسر رسول خدا ، مردم روايت كنند كه رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله - فرمود : " خدا آدم را به صورت خود خلق فرمود . " حضرت فرمود : " خدا بكشد آنان را ! همانا حذف كردند اوّل حديث را . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم گذشت به دو نفر مرد كه يكديگر را سَبّ مىكنند . حضرت شنيد يكى از آنها به رفيقش مىگفت : زشت كند خدا روى تو و روى آن كس را كه شبيه تو است . پس فرمود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله : اى بندهء خدا ، مگوى اين را به برادر خود ، زيرا كه خداى عزّ وجلّ خلق فرمود آدم را به صورت او " » « 1 » . و به واسطهء اين ، مرحوم مجلسى حديث حضرت باقر - عليه السلام - را حمل بر تقيه فرمودند . و نيز احتمال دادند كه اين معناى حضرت مبنى بر فرض تسليم باشد « 2 » . و اين احتمال بسيار بعيد است . و محتمل است كه حديث حضرت رضا عليه السلام را ارجاع نموده به حديث اوّل ، كه مقصود از « آدم » در ذيل آن كه مىفرمايد : « إن الله خلق آدم على صورته » نوع آدمى باشد ؛ و ضمير « على صورته » به حق تعالى برگردد . و حضرت رضا - عليه السلام - به مناسبت آن‌كه راوى اهل فهم معناى حديث نبوده است ، صدر حديث را نقل فرمودند كه آن شخص توهم كند كه مراد از آدم حضرت ابوالبشر است ، و ضمير « على صورته » به آن شخص برگردد ، تأمَّل . و شايد هر دو حديث صادر باشد . جناب رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - يك وقت

--> ( 1 ) - عن الحسين بن خالد ، قال : قُلْتُ لِلرِّضا عليه السلام : يَابْنَ رَسولِ اللَّه إنَّ الناسَ يَرْوُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم قال : « إنَّ اللَّه عَزَّ وجَلَّ خَلَقَ آدَمَ عَلى صُورَتِهِ » . فَقالَ : « قاتَلَهُمُ اللَّه ! لَقَدْ حَذَفُوا أَوَّلَ الحديث . إنَّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم مَرَّ بِرَجُلَيْنِ يَتَسابّانِ ، فَسَمِعَ أَحَدَ هُما يَقُولُ لِصاحِبِهِ : قَبَّحَ اللَّه وَجْهَكَ وَوَجْهَ مَنْ يَشْبَهُكَ ! فَقال صلى الله عليه و آله و سلم لهُ : يا عَبْدَاللَّه ، لا تَقُلْ هذا لِاخيكَ ، فَإنَّ اللَّه عَزَّ وجَلَّ خَلَقَ آدَمَ على صُورَتِهِ » . ( عيون أخبار الرضا ، ج 1 ، ص 119 ، حديث 12 ) ( 2 ) - مرآة العقول ، ج 2 ، ص 84 .