و اگر فرضاً از اين عالم هم با محبت منتقل شد ، گرچه به حسب روايات شريفه و آيات مباركه در قيامت از اهل نجات است و منتهى به سعادت شود ، ولى در برزخ و اهوال موت و قيامت انسان باز مبتلاست ؛ چنانچه در حديث است كه « ما در قيامت از شما شفاعت مىكنيم ، ولى براى برزخ خود فكرى كنيد » « 1 » . پناه مىبرم به خدا از عذاب و فشار قبر و زحمت و عذاب برزخ كه در اين عالم هيچ چيز به آن شباهت ندارد . آن درى را كه از جهنم به قبر باز مىشود اگر به اين عالم باز شود ، تمام موجودات آن هلاك مىشود . نَعُوذُ بِاللَّه مِنْهُ . فصل در بيان خوف از حق تعالى بدان‌كه خوف از حق تعالى يكى از منازلى است كه كمتر منزلى را براى عامه توان به پايهء آن دانست . و اين خوف علاوه بر آن‌كه خود يكى از كمالات معنويه است ، منشأ بسيارى از فضائل نفسانيّه و يكى از مُصلحات مهمهء نفس است ؛ بلكه سرچشمهء تمام اصلاحات و مبدأ علاج جميع امراض روحانى توان آن را شمرد . و انسان مؤمن به خدا و سالك و مهاجر الى اللَّه بايد به اين منزل خيلى اهميت دهد ، و به چيزى كه آن را در دل زياد كند و ريشهء آن را در قلب محكم كند خيلى توجه نمايد ؛ مثل تذكر عذاب و عقاب و شدت عقبات موت و بعد از موت در برزخ و قيامت و اهوال صراط و ميزان و مناقشه در حساب و عذاب‌هاى گوناگون جهنم ، و تذكر عظمت و جلال و قهر و سلطنت حق ، و تذكر استدراج و مكراللَّه و سوء عاقبت ، و امثال آن . و چون ما در اين اوراق تمام اين مراحل را تا اندازه‌اى شرح داديم ، در اين مقام به ذكر بعضى از اخبار در فضيلت خوف از خدا اكتفا مىكنيم : مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ بِإسْنادِهِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ : قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ عليه السلام : « يا إسحاق خف الله كأنك تراه ؛ وإن كنت لا تراه فإنه يراك . وإن كنت ترى أنه لا يراك فقد كفرت

--> ( 1 ) - ر . ك : صفحه 109 .