وإن كنت تعلم أنه يراك ثم برزت له بالمعصية ، فقد جعلته من أهون الناظرين عليك ( ن خ : إليك ) « 1 » . « اسحاق گويد : فرمود حضرت صادق عليه السلام : اى اسحاق ، بترس از خداوند مثل آن‌كه او را مىبينى ؛ و اگر تو او را نمىبينى ، او تو را مىبيند . و اگر گمان كنى كه او تو را نمىبيند ، كافر شوى . و اگر بدانى كه او ترا مىبيند و باز معصيت او كنى ، او را قرار دادى از پست‌ترين نظر كنندگان به خودت » . بدان‌كه اگر كسى كيفيت تجلى حق را در مُلك و ملكوت و ظهور ذات مقدس را در سماوات و ارضين به مشاهدهء حضوريه ، يا مكاشفهء قلبيه ، يا به ايمان حقيقى ، بفهمد ، و نسبت حق به خلق و خلق به حق را آن چنان كه هست بداند ، و كيفيت ظهور مشيت الهيه را در تعينات و فناى آنها را در آن ، على ماهو عليه ، ادراك كند ، خواهد دانست كه حق تعالى حضور در تمام امكنه و احياز دارد و او را مشاهده كند به علم حضورى در جميع موجودات . چنانچه حضرت صادق مصدّق - عليه السلام - فرمايد : « ما رأيت شيئا إلاورأيت الله معه أو فيه » « 2 » . و در قرب نوافلْ حقيقت « كنت سمعه و بصره و يده » « 3 » و غير ذلك بر او مكشوف گردد . پس ، حق را حاضر در تمام مراتب وجود ببيند به حسب مقام خود ، علماً يا ايماناً يا

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 68 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الخوف و الرجاء » ، حديث 2 ( با كمى تفاوت ) ؛ وسائل الشيعة ، ج 15 ، ص 220 ، « كتاب الجهاد » ، « أبواب جهاد النفس و ما يناسبه » ، باب 14 ، حديث 6 . ( 2 ) - ر . ك : شرح اصول الكافي ، صدر المتألهين ، ج 3 ، ص 432 ؛ شرح الأسماء ، سبزوارى ، ص 516 ؛ مرآةالعقول ، ج 10 ، ص 391 . روايت در مصادر از امير المؤمنين عليه السلام نقل شده است ولى مرحوم ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى در رساله لقاء اللَّه روايت را از امام صادق عليه السلام نقل نموده است ، همان‌طور كه امام خمينى قدس سره در حاشيه مصباح الهداية به آن اشاره نموده است . ( ر . ك : لقاء اللَّه ، ملكى تبريزى ، ص 29 ؛ مصباح الهداية إلى الخلافة و الولاية ، المشكاة الاولى ، ذيل مصباح 20 ) ( 3 ) - ر . ك : الكافي ، ج 2 ، ص 352 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب من أذى المسلمين » ، حديث 8 ، ونيز ر . ك : صفحه 493 .