در هر حال ، انسان بايد يك يك از اخلاق قبيحهء فاسده را در نظر گرفته به واسطهء خلاف نفس از مملكت روح خود بيرون كند . وقتى غاصب بيرون رفت ، صاحب‌خانه خودش مىآيد ، محتاج به زحمت ديگرى نيست ، وعده‌خواهى نمىخواهد . فصل در ثمرهء مجاهدهء نفس در اين مقام ] چون كه مجاهدهء نفس در اين مقام به اتمام رسيد و انسان موفق شد كه جنود ابليس را از اين مملكت خارج كند و مملكتش را سكناى ملائكةاللَّه و معبد عباداللَّه الصالحين قرار داد ، كار سلوك الى اللَّه آسان مىشود و راه مستقيم انسانيت روشن و واضح مىگردد ، و ابواب بركات و جنّات به روى او مفتوح مىگردد ، و ابواب جهنّم و دركات آن به روى او بسته مىگردد ، و خداى تبارك و تعالى به نظر لطف و مرحمت به او نظر مىكند و در سلك اهل ايمان منخرط مىشود و از اهل سعادت و اصحاب يمين مىشود ، و راهى از باب معارفِ الهيه كه غايت ايجاد خلق جنّ و انس است « 1 » بر او باز مىشود ، و خداى تبارك و تعالى در آن راه پرخطر از او دستگيرى مىفرمايد . و ما مىخواستيم اشاره به مقام سوم نفس و كيفيت مجاهدهء آن بنماييم و مكايد شيطان را در آن مقام نيز خاطر نشان كنيم ، ليكن مقام را مناسب نديديم ؛ اين است كه صرف‌نظر نموده از خداى تبارك و تعالى توفيق و تأييد مىطلبم كه رسالهء مفرده‌اى در آن باب بنگارم .

--> ( 1 ) - اشاره است به آيهء مباركه 56 سورهء « الذاريات » : وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ « عبادت » دراين آيه تفسير به « معرفت » شده است . در حديث منقول از امام حسين عليه السلام آمده است كه فرمودند : « ايُّهَا النَّاس إِنَّ اللَّه - عَزَّ وَجَلَّ ذِكْرُهُ - ما خَلَقَ الْعِبادَ إِلّا لِيَعْرِفُوهُ . . . » ؛ « اى مردم ، به درستى كه خداى - عزّ وجلّ ذكره - بندگان را جز براى شناخت خود نيافريده است . . . » . ( علل الشرائع ، ج 1 ، ص 9 ، باب 9 ، حديث 1 )