تأويل نيست ؛ چنانچه فيلسوف معظم ، جناب صدر المتألّهين ، ارتكاب آن فرمودند « 1 » ؛ با آن‌كه ملائكهء عالم مثال و تمثلات مُلكيه و ملكوتيهء ملائكه را معترف و اثبات آن را در كتب حكميه و مسفورات علميه خود فرمودند با بياناتى بىنظير كه مختص به خود آن بزرگوار است . فصل در بيان آن‌كه تمام سكنهء آسمان و زمين استغفار مىكنند براى طالب علم بدان‌كه در محل خود مقرر است « 2 » كه حقيقت وجود عين تمام كمالات و اسماء و صفات است ؛ چنانچه صِرف وجود صِرف كمال است . و از اين جهت حق تعالى - جلَّ شأنه - كه صرف وجود است صرف تمام كمالات است ، و عين همهء اسماء و صفات جماليه و جلاليه است . و در حديث است كه « علم كله ، قدرة كله » « 3 » . و به برهان پيوسته است كه حقيقت وجود در مَرائى عين همهء كمالات است ، و هيچ‌يك از كمالات امكان انسلاخ از آن ندارد ؛ منتها ظهور آن كمالات به مقدار سعه و ضيق وجود و جلا و كدورت مرآت است ؛ و از اين جهت تمام سلسلهء وجودْ آيات ذات و مرآت اسماء و صفات‌اند . و اين مطلب با آن‌كه مبرهن است ، بلكه كمتر از مطالب حكميه و در قوّت و اتقان برهان به پايهء اين مسأله مىرسد ، مطابق با مشاهدات اصحاب شهود و ذوق ارباب معرفت است « 4 » ، و موافق با آيات كريمهء كتاب كريم و اخبار اهل بيت عصمت و طهارت - عليهم السلام - است . چنانچه در چندين موضع از كتاب الهى تسبيح كافّه موجودات را گوشزد فرموده : يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ « 5 » . وَ إِنْ مِنْ

--> ( 1 ) - شرح اصول الكافي ، صدر المتألهين ، ج 2 ، ص 70 . ( 2 ) - ر . ك : الحكمة المتاعالية ، ج 2 ، ص 235 و 368 ، و ج 6 ، ص 110 و 117 . ( 3 ) - « همة او علم است ، همة او قدرت است » . ( شرح الأسماء ، سبزوارى ، ص 80 ) ( 4 ) - ر . ك : الفتوحات المكية ، ج 1 ، ص 147 ، وج 3 ، ص 257 - 258 . ( 5 ) - « آنچه در آسمان ها و زمين است خداى راى تنزيه مى كنند » . ( الجمعة ( 62 ) : 1 )