حديث بيست و پنجم وسوسه و شك ] الحديث الخامس و العشرون : بِسَنَدِيَ المتَّصِلِ إلى شَيْخِ الْمُحَدِّثينَ وَأَفْضَلِهِمْ ، مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ الكُلَيْنيِّ - رحمه اللَّه تعالى - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ ابْنِ مَحْبُوبٍ ، عَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ سِنَانٍ ، قَالَ : ذَكَرْتُ لأَبِي عَبْدِاللَّه - عليه السلام - رَجُلًا مُبْتَلىً بِالْوُضُوءِ وَالصَّلَاةِ ، وَقُلْتُ : هُوَ رَجُلٌ عَاقِلٌ . فَقَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ عليه السلام : « وأي عقل له و هو يطيع الشيطان ؟ » فَقُلْتُ لَهُ : وَكَيْفَ يُطِيعُ الشَّيْطَانَ ! فَقَالَ : « سله هذا الذي يأتيه من أي شيء هو ، فإنه يقول لك : من عمل الشيطان » « 1 » . ترجمه : « عبداللَّه بن سنان گويد : ياد كردم براى حضرت صادق - عليه السلام - مردى را كه مبتلا بود به وسوسهء در وضو و نماز و گفتم : " او مرد عاقلى است . " حضرت صادق - عليه السلام - فرمود كه " [ چه ] عقلى براى اوست و حال آن‌كه پيروى شيطان مىكند ؟ " گفتم به آن حضرت : " چگونه پيروى شيطان مىكند ! " فرمود : " از او سؤال كن اين‌كه مىآيد او را چه چيز است آن ، پس همانا مىگويد : از عمل شيطان است " » . شرح : بدان‌كه وسوسه و شك و تزلزل و شرك و اشباه آنها از خطرات شيطانيه و القائات ابليسيه است كه در قلوب مردم مىاندازد ؛ چنانچه طمأنينه و يقين و ثبات و خلوص و امثال اينها از افاضات رحمانيه و القائات مَلَكيه است . و تفصيل اين اجمال به طريق اختصار آن است كه قلب انسانى لطيفه‌اى است كه

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 12 ، « كتاب العقل و الجهل » ، حديث 10 .