نكرده ، سهل است ، بر ظلمات قلوب و مفاسد اخلاق و اعمال آنها افزوده ! و در قرآن كريم ميزان براى شناختن علما بيان فرموده است آن‌جا كه فرمايد : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ « 1 » خشيت از حق از مختصات علما [ است ] ؛ هر كس داراى خوف و خشيت از حق تعالى نشد ، از زمرهء علما خارج است . آيا در قلب ما از آثار خشيت چيزى است ؟ اگر هست ، چرا در ظاهر ما اثرى از آن پيدا نيست . در حديث شريف كافى سند به جناب ابوبصير رساند ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ - عليه السلام - ( خ ل : أَباجعفر ) يَقُولُ : « كان أمير المؤمنين - عليه السلام - يقول : يا طالب العلم ، إن العلم ذو فضائل كثيرة : فرأسه التواضع ؛ وعينه البراءة من الحسد ؛ وأذنه الفهم ؛ ولسانه الصدق ؛ وحفظه الفحص ؛ وقلبه حسن النية ؛ وعقله معرفة الأشياء و الأمور ؛ ويده الرحمة ؛ و رجله زيارة العلماء ؛ وهمته السلامة ؛ وحكمته الورع ؛ ومستقره النجاة ؛ وقائده العافية ؛ و مركبه الوفاء ؛ وسلاحه لين الكلمة ؛ وسيفه الرضا ؛ وقوسه المداراة ؛ وجيشه محاورة العلماء ؛ و ماله الأدب ؛ وذخيرته اجتناب الذنوب ؛ وزاده المعروف ؛ وماؤه الموادعة ؛ ودليله الهدى ؛ و رفيقه محبة الأخيار » « 2 » . اينها را كه حضرت امير المؤمنين - عليه السلام - ذكر فرمودند علامت علما و آثار علم است . پس ، اگر كسى داراى علوم رسميه شد و از اين امور خالى است ، بداند كه حظى از علم ندارد ، بلكه از اصحاب جهالت و ضلالت است ؛ و در عالم ديگر اين مفاهيم و جهالات مركبه و قال و قيل‌ها براى او حجب ظلمانيه است ، و حسرت او در روز قيامت

--> ( 1 ) - فاطر ( 35 ) : 28 . ( 2 ) - « ابوبصير گفت : از امام صادق عليه السلام [ در نسخه‌اى : امام باقر عليه السلام ] شنيدم كه فرمود : امير المؤمنين عليه السلام مىفرمود : " اى دانشجو ، دانش داراى فضائل فراوانى است . پس سر آن فروتنى ، و چشم آن بيزارى از حسد ، و گوش آن ادراك ، و زبان آن راستگويى ، و حافظهء آن كاوش ، و دل آن نيكخواهى ، و خرد آن دريافتن چيزها و كارها ، و دست آن بخشودن ، و پاى آن ديدار دانشمندان ، و همت آن درستى ، و حكمت آن پرهيزگارى ، و جايگاه آن رستگارى ، و جلودار آن تندرستى ، و راهبر آن وفا ، و جنگ افزارش نرم‌زبانى ، و شمشير آن خشنودى ، و كمان آن مهربانى ، و لشگر آن گفتگوى با دانشمندان ، و دارايى آن ادب ، و پس‌انداز آن دورى از گناهان ، و توشهء آن نيكى ، و آب آن سازگارى و راهنماى آن هدايت الهى ، و همراه آن دوستى نيكان است " » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 48 ، « كتاب فضل العلم » ، « باب النوادر » ، حديث 2 )