و در اين حديث شريف كه مىفرمايد : « وإنما أراد بالزهد . . . » اشاره به آن است كه غايت زهد در دنيا [ آن است كه ] كم كم قلب از آن منصرف شود و متنفر گردد ، و توجه به مقصود اصلى و مطلوب واقعى پيدا كند . و از صدر حديث ظاهر شود كه مقصود از « آخرت » غاية القصواى دايرهء وجود و نهايت رجوع است ؛ و آخرت به قول مطلق همان است . بنابراين ، دنيا تمام دايرهء ظهور ، و زهد در آن مستلزم خلوص قلب است از غير حق تعالى . پس ، هر كس كه در قلب او غير حق باشد و توجه به اغيار داشته باشد ، چه از امور ملكى مادى باشد يا امور معنوى ، چه صور اخروى يا كمالات و مدارج ، بالجمله هر چه غير حق است ، از اهل دنياست و زاهد نيست در دنيا ، و محروم از آخرت حقيقى و بهشت لقاء ، كه اعلى مراتب بهشت است ، مىباشد ، گرچه داراى مراتب ديگر از كمالات معنوى و بهشت‌هاى عالى مرتبه باشد ؛ چنانچه اهل دنيا در اموال دنيوى و مقامات آن مختلفند . و آن مقامات از اهل اللَّه بودن بسى دور است . فصل در تعريف اخلاص بدان‌كه از براى « اخلاص » تعريف‌هايى كردند كه ما ذكر بعضى از آنها را كه پيش اصحاب سلوك و معارف متداول [ است ] مىكنيم به طريق اجمال . جناب عارف حكيم سالك ، خواجه عبداللَّه انصارى - قدّس سرّه - فرمايد : الإِخْلاصُ تَصْفِيَةُ الْعَمَلِ مِنْ كُلِّ شَوبٍ « 1 » . « اخلاص صافى نمودن عمل است از هر خلطى » . و اين اعم است از آن كه شوب به رضاى خود داشته باشد ، يا شوب به رضاى مخلوقات ديگرى . و از شيخ اجل بهايى منقول است كه اصحاب قلوب از براى آن تعريفاتى كرده‌اند : قيل : تَنْزيهُ الْعَمَلِ أَنْ يَكُونَ لِغَيْرِ اللَّه فيهِ نَصيبٌ . « گفته شده است كه آن پاكيزه نمودن

--> ( 1 ) - منازل السائرين ، ص 62 ، « باب الإخلاص » .