آتش كم كم اشتعال پيدا مىكند و رو به اشتداد مىگذارد تا اين‌كه تنورش سوزان و نايره‌اش سخت فروزان شود و عنان را از دست انسان به‌كلى بگيرد و نور عقل و ايمان را خاموش كند و چراغ هدايت را يكسره منطفى نمايد و انسان را بيچاره و ذليل كند . بايد انسان ملتفت باشد تا اشتعال آن زياد نشده و نايرهء آن شدت پيدا نكرده ، خود را به وسايلى منصرف كند ؛ يا به رفتن از آن محلى كه اسباب غضب در آن‌جا فراهم شده ؛ و يا به تغيير حال ؛ اگر نشسته است برخيزد ، و اگر ايستاده است بنشيند ؛ يا به ذكر خداى تعالى اشتغال پيدا كند - بلكه بعضى ذكر خدا را در حال غضب واجب دانند « 1 » ؛ و يا مشغول كارهاى ديگر شود . در هر صورت ، ابتداى ظهور آن خيلى سهل است جلوگيرى از آن . و اين دو نتيجه دارد : يكى آن‌كه در آن حال نفس را ساكن كند و شعلهء غضب را فرو نشاند . و ديگر آن‌كه سبب معالجهء اساسى نفس شود . اگر چندى انسان مواظب حال خود باشد و با نفس چنين معامله كند ، به‌كلى حال تغيير پيدا مىكند و رو به اعتدال مىگذارد . و به بعض اين معانى اشاره فرموده در احاديث شريفهء كافى : بِإسْنادِه عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ - عليه السلام - قَالَ : « إن هذا الغضب جمرة من الشيطان توقد في قلب ابن آدم . وإن أحدكم إذا غضب احمرت عيناه و انتفخت أوداجه و دخل الشيطان فيه ، فإذا خاف أحدكم ذلك من نفسه ، فليلزم الأرض ؛ فإن رجز الشيطان ليذهب عنه عند ذلك » « 2 » . يعنى « حضرت باقر العلوم - عليه السلام - فرمود : " همانا اين غضبْ برقهء آتشى از شيطان است كه در قلب پسر آدم افروخته شود . و همانا يكى از شماها وقتى خشمناك شود ، چشمان او سرخ شود و رگ‌هاى گردن او باد كند ، و شيطان در او وارد شود . پس وقتى كه ترسيد يكى از شما آن را از خودش ، به زمين بچسبد و ملازم آن شود ، زيرا كه پليدى شيطان از او برود در اين هنگام " » .

--> ( 1 ) - شيخ حر عاملى در كتاب وسائل الشيعة ذكر خدا را در حال غضب واجب دانسته است . ( وسائل‌الشيعة ، ج 15 ، ص 364 ، « كتاب الجهاد » ، « أبواب جهاد النفس » ، باب 84 ) ( 2 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 304 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الغضب » ، حديث 12 ؛ وسائل الشيعة ، ج 15 ، ص 360 ، « كتاب الجهاد » ، « أبواب جهاد النفس » ، باب 53 ، حديث 12 .