صدرش منشرح‌تر است ، متواضع‌تر است . رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله - كه علمش از وحى الهى مأخوذ بود و روحش به قدرى بزرگ بود كه يك تنه غلبه بر روحيات مليون‌ها مليون بشر كرد - تمام عادات جاهليت و اديان باطله را زير پا گذاشت و نَسخ جميع كتب كرد و ختم دايرهء نبوت به وجود شريفش شد ، سلطان دنيا و آخرت و متصرف در تمام عوالم بود باذن اللَّه - تواضعش با بندگان خدا از همه كس بيشتر بود . كراهت داشت كه اصحاب براى احترام او به پا خيزند . وقتى وارد مجلس مىشد پايين مىنشست . روى زمين طعام ميل مىفرمود و روى زمين مىنشست و مىفرمود : « من بنده‌اى هستم ، مىخورم مثل خوردن بنده و مىنشينم مثل نشستن بنده » « 1 » . از حضرت صادق - عليه السلام - نقل است كه پيغمبر - صلّى اللَّه عليه و آله - دوست داشت بر الاغ بىپالان سوار شود و با بندگان خدا در جايگاه پست طعام ميل فرمايد ، و به فقرا به دو دست خود عطا فرمايد . آن بزرگوار سوار الاغ مىشد و در رديف خود بندهء خود يا غير آن را مىنشاند « 2 » . در سيرهء آن سَرور است كه با اهل خانهء خود شركت در كارِ خانه مىفرمود ؛ و به دست مبارك گوسفندان را مىدوشيد ؛ و جامه و كفش خود را مىدوخت ؛ و با خادم خود آسيا مىكرد و خمير مىنمود ؛ و بضاعت خود را به دست مبارك مىبرد ؛ و مجالست با فقرا و مساكين مىكرد و هم غذا مىشد « 3 » . اينها و بالاتر از اينها سيرهء آن سرور است و تواضع آن بزرگوار است . در صورتى كه علاوه بر مقامات معنوى رياست و سلطنت ظاهرى آن بزرگوار نيز به كمال بود . همين‌طور على بن ابى طالب - صلوات اللَّه عليه - نيز اقتداى به آن بزرگوار كرده سيره‌اش سيرهء رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله - بود . پس ، اى عزيز اگر تكبّر به كمال معنوى است ، از [ آنِ ] آنها بالاتر از همه بود ، و اگر به

--> ( 1 ) - سنن الترمذي ، ج 4 ، ص 183 ، حديث 2902 ؛ إحياء علوم الدين ، ج 2 ، ص 545 . ( 2 ) - ر . ك : نهج البلاغة ، خطبهء 160 ؛ إحياء علوم الدين ، ج 2 ، ص 520 - 545 ؛ مناقب آل أبي طالب ، ج 1 ، ص 190 - 195 . ( 3 ) - همان .