نفس است . و عالِم گويد به غير : تو چه مىدانى ؟ من فلان كتاب را چندين دفعه ديدم ، چندين سال در مجامع علمىبودم و اساتيد و اساطين ديدم و زحمت‌ها كشيدم ، كتاب‌ها نوشتم ، تصنيف و تأليف‌ها كردم . و همين‌طور . پس ، در هر حال بايد به خدا پناه برد از شر نفس و مكايد آن . فصل در مفاسد كبر است بدان‌كه اين صفت زشت ناهنجار هم فى نفسه داراى مفاسد است و هم از او مفاسد بسيار زاييده شود . اين رذيله انسان را از كمالات ظاهرى و باطنى و از حظوظ دنيوى و اخروى باز دارد ، و توليد بغض و عداوت كند و انسان را از چشم خلايق بيندازد و پست و ناچيز كند ، و مردم را وادار كند كه با او معارضهء به مثل كنند و او را خوار كنند و تحقير نمايند . در حديث كافى وارد است كه حضرت صادق - عليه السلام - فرموده : « هيچ بنده‌اى نيست مگر آن‌كه در سر او لجامى است و فرشته‌اى است كه آن را نگاه مىدارد . پس وقتى كه تكبر كند ، مىگويد : " پايين بيا ، خداىْ تو را پايين بياورد . " پس او هميشه در پيش خود بزرگ‌ترين مردم است و در چشم مردم كوچك‌ترين آنهاست . و هنگامى كه تواضع نمايد ، خداى تعالى آن لجامى را كه در سر اوست مرتفع فرمايد ، و گويد به او كه " بزرگ شو ، خداوند تو را بزرگ و رفيع كند . " پس هميشه كوچك‌ترين مردم است نزد خود و رفيع‌ترين مردم است در نزد آنها » « 1 » . اى عزيز ، همان دِماغى كه تو دارى و همان نفسى كه تو دارى ديگران هم دارند ؛ تو

--> ( 1 ) - عليُّ بن إِبراهيم ، عن أبيه ، عن ابن أَبي عمير ، عن بعض أَصحابه ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام قَالَ : « مَا مِنْ عَبْدٍ إِلَّا وَفِي رَأْسِهِ حَكَمَةٌ وَمَلَكٌ يُمْسِكُهَا ، فَإِذَا تَكَبَّرَ قَالَ لَهُ : اتَّضِعْ وَضَعَكَ اللَّهُ فَلَا يَزَالُ أَعْظَمَ النَّاسِ فِي نَفْسِهِ وَأَصْغَرَ النَّاسِ فِي أَعْيُنِ النَّاسِ ، وَإِذَا تَوَاضَعَ رَفَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ، ثُمَّ قَالَ لَهُ : انْتَعِشْ نَعشَكَ اللَّهُ فَلَا يَزَالُ أَصْغَرَ النَّاسِ فِي نَفْسِهِ وَأَرْفَعَ النَّاسِ فِي أَعْيُنِ النَّاسِ » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 312 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الكبر » ، حديث 16 )