الحديث الرابع بالسّند المتّصل إلى محمّد بن يعقوب عن علىّ بن إبراهيم ، عن محمّد بن عيسى ، عن يونس ، عن أبان ، عن حكيم ، قال : سألت أبا عبد اللّه ، عليه السّلام ، عن أدنى الإلحاد . فقال : إنّ الكبر أدناه . « 1 » ترجمه « حكيم گفت پرسيدم از امام صادق ، عليه السلام ، از پست‌تر و پايين‌تر درجهء برگشت از حق . پس فرمود : « همانا كبر پايين‌تر درجهء اوست . » شرح « كبر » عبارت است از يك حالت نفسانيه كه انسان ترفع كند و بزرگى كند و بزرگى فروشد بر غير خود . و اثر آن اعمالى است كه از انسان صادر مىشود و آثارى است كه در خارج بروز كند كه گويند تكبّر كرد . و اين صفت غير از عجب است . بلكه ، به طورى كه سابق ذكر شد ، اين صفت زشت و اين رذيلهء خبيثه وليده و ثمرهء عجب است ، زيرا كه عجب خودپسندى است ، و كبر بزرگى كردن بر غير و عظمت فروشى است . انسان كه در خود كمالى ديد ، يك حالتى به او دست مىدهد كه آن عبارت از سرور و غنج و تدلّل و غير آن است ، و آن حالت را عجب گويند ، و چون غير خود را فاقد آن كمال متوهم گمان كرد ، در او حالت ديگرى دست دهد كه آن رؤيت تفوق و تقدم است ، و از اين رؤيت يك حالت بزرگى فروشى و ترفع و تعظمى دست دهد كه آن را « كبر » گويند . و اين‌ها تمام در لب و باطن است و اثر آن در ظاهر ، چه در هيئت بدن و چه در افعال و اقوال باشد تكبر است . و بالجمله ، انسان خودبين خودخواه شود ، و چون خودخواهى افزايد ، خودپسند گردد ، و چون خودپسندى لبريز آيد ، خود فروشى كند .

--> ( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 309 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب كبر » ، حديث 1 .