فصل در بعضى از مفاسد حسد است . بدان كه حسد خودش يكى از امراض مهلكهء قلبيه است . و از او نيز زاييده شود امراض كثيرهء قلبيه و كبر و مفاسد اعمالى كه هر يك از موبقات است و براى هلاك انسان سببى مستقل است . و ما به ذكر بعضى از آنها كه پر ظاهر است مىپردازيم ، و ناچار مفاسد خفيه‌اى دارد كه از نظر نويسنده پوشيده است . اما مفاسد خودش ، پس بس است براى آن آنچه صادق مصدّق خبر داده است فى صحيحة معاوية بن وهب قال : قال أبو عبد اللّه ، عليه السّلام : آفة الدّين الحسد و العجب و الفخر . [ 1 ] و في صحيحة محمّد بن مسلم عن أبي جعفر ، عليه السّلام : إنّ الرّجل ليأتي بأىّ بادرة فيكفّر و إنّ الحسد ليأكل الإيمان كما تأكل النّار الحطب . « 1 » يعنى « حضرت باقر ، عليه السلام ، فرمود : « همانا مرد بيايد با هر لغزش فعلى يا زبانى كه در غضب از او صادر شود پس آمرزيده شود ، و همانا حسد هر آينه مىخورد ايمان را چنانچه آتش هيزم را مىخورد . » معلوم است ايمان نورى است الهى كه قلب را مورد تجليات حق ، جل جلاله ، قرار دهد ، چنانچه در احاديث قدسيه منقول است : لا يسعنى أرضي و لا سمائي بل يسعنى قلب عبدى المؤمن . « 2 » اين نور معنوى ، اين بارقهء الهيه ، كه قلب را وسيعتر از جميع موجودات قرار مىدهد ، منافات دارد با آن تنگى و تاريكى كه در قلب از كدورت اين رذيله پيدا مىشود . اين صفت خبيث و زشت چنان قلب را گرفته و تنگ مىكند كه آثار آن در تمام مملكت باطن و ظاهر پيدا شود . قلب محزون و افسرده ، سينه گرفته و تنگ ، چهره عبوس و چين در چين شود . البته اين حالت نور ايمان را باطل كند و قلب انسانى را بميراند ، و هر قدر قوّت پيدا كند ، نور ايمان رو به ضعف گذارد . تمام اوصاف معنويه و صوريهء مؤمن منافى است با آثارى كه از حسد در ظاهر و باطن پيدا شود : مؤمن خوش بين است به خداى تعالى و راضى است به قسمتهايى كه بين بندگانش فرموده ، حسود غضبناك است به حق تعالى و رو برگردان است از تقديرات او ، چنانچه در حديث شريف ذكر شده . مؤمن بدى مؤمنين را نمىخواهد و آنها را عزيز دارد ، حسود بر خلاف آن است . مؤمن حب دنيا بر او غلبه نكرده ،

--> [ 1 ] امام صادق ( ع ) فرمود : آفت دين رشك برى و خودبينى و فخر فروشى است . » اصول كافى ، ج 2 ، ص 307 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب حسد » ، حديث 5 . ( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 306 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب حسد » حديث 1 . ( 2 ) حديث 2 پاورقى 15 .