مىآورد . آيا حجّ او صحيح است ؟ جواب : بايد به نيابت پدر حج بجاى آورد ، و اگر به قصد خودش حج بجا آورده گناه كرده ، ولى حجّش صحيح است . سؤال 88 - از آنجا كه اينجانب متأسّفانه معتاد هستم ، ادارهء بهداشت طبق مقرّرات جمهورى اسلامى از رفتن من به حج جلوگيرى مىكند . تكليف من ، با وجود استطاعت مالى و هفتاد و دو سال سن ، چيست ؟ جواب : اگر قبلًا مستطيع بوده و قادر به رفتن مكّه نيز بوده‌ايد و نرفته‌ايد ، حج بر شما مستقر شده است ، و اگر مأيوس از ترك اعتياد هستيد بايد نايب بگيريد ، ولى اگر قبلًا استطاعت نداشته‌ايد در فرض مذكور مستطيع نيستيد ؛ مگر آن كه بتوانيد ، هر چند با ترك اعتياد ، اجازه بگيريد و به حج برويد . سؤال 89 - يكى از مؤمنين ، كه به قصد تشرّف به بيت اللَّه الحرام وارد مدينه شده ، متأسّفانه سكته كرده و طبق نظر پزشكان بايد دو هفته در بيمارستان مدينه بسترى گردد ، و پس از آن وقت كافى براى انجام مناسك حج ندارد ، تكليف او چيست ؟ جواب : اگر سال اوّل استطاعت اوست ، و قدرت بر اعمال حج ، حتّى به شكل اضطرارى ندارد ، مستطيع نبوده ، و حج بر او واجب نيست ، ولى براى داخل شدن به مكّه بايد مُحرم شود و با انجام اعمال عمرهء مفرده ، از احرام خارج گردد ، ولى اگر سال اوّل استطاعت او نباشد ، و قبلًا حج بر او واجب شده ، در صورتى كه اميد به بهبودى ندارد بايد نايب بگيرد تا حجّ تمتّع را براى او انجام دهد ، و خودش براى وارد شدن به مكّه طبق آنچه در بالا گفته شد عمل كند ، و چنانچه براى اين شخص انجام اعمال حجّ تمتّع ممكن باشد ، هر چند با انجام اضطرارى اعمال ، لازم است