محرم شود و هر مقدار از اعمال را كه توانايى دارد خودش يا با كمك گرفتن از ديگران انجام دهد ، و براى بقيّه نايب بگيرد ، ولى در وقوف به عرفات و مشعر ، گرفتن نايب كافى نيست . سؤال 90 - اوّلًا : با وجود بدهكارى ، چه مقدار پول براى استطاعت كافى است ؟ ثانياً : در صورتى كه از نظر مالى مستطيع است ، ولى مقامات پزشكى سازمان حج و زيارت ، به خاطر بيمارى اجازهء سفر به او نمىدهند ، وظيفه‌اش چيست ؟ آيا چنين شخصى مستطيع است ؟ جواب : اوّلًا : استطاعت مالى در صورتى حاصل است كه هزينهء رفتن و برگشتن را داشته باشد ، و پس از بازگشت از حج پرداخت بدهى به آسانى ممكن باشد . ثانياً : اگر قبل از آن كه استطاعت مالى پيدا كند بيمار شده و قادر بر حج نبوده ، مستطيع نشده است ، و نايب گرفتن نيز لازم نيست . سؤال 91 - شخصى پس از انجام عمرهء تمتّع بيمار شده ، و به اين جهت از انجام حج منصرف شده ، و در مكّه كسى را نايب مىكند كه اعمال او را انجام دهد ، و به ايران باز مىگردد . اكنون وظيفهء اين شخص چيست ؟ آيا محرّمات احرام بر او حرام است ؟ جواب : در فرض مسأله ، نايب گرفتن بى فايده است ، و چنانچه سال اوّل استطاعت اوست ، و در اثر بيمارى از انجام حج بازمانده ، فعلًا مستطيع نيست ، مگر اين كه استطاعت او در سالهاى بعد باقى بماند و حال او خوب شود ، و اگر قبلًا مستطيع بوده ، و حج بر او واجب شده ، چنانچه از خوب شدن مأيوس باشد ، بايد در همان سال ، و اگر ممكن نشد ، در سالهاى بعد براى انجام حجّ تمتّع نايب بگيرد ، و اگر بعداً خوب شد خودش حج را بجاى مىآورد ، و در هر صورت فعلًا از احرام خارج گشته ، و محرّمات احرام بر او حلال است .