اين افراد چشم ، گوش و زبانشان روزه نيست بلكه مشغول گناه است . 2 . روزهء خاص : علاوه بر اينكه از مبطلات روزه خوددارى مىكند ، از گناهان چشم ، گوش ، زبان ، دست و پا و ساير جوارح نيز اجتناب مىكند . امام على عليه السلام مىفرمايند : « الصِّيِامُ اجتنابُ المَحارِمِ كَما يَمْتَنِعُ الرَّجُلُ مِنَ الطَّعامِ وَالشَّرابِ ؛ روزه دورى كردن از حرام‌هاست ، آن گونه كه انسان از خوردن و آشاميدن دورى مىكند » . « 1 » حضرت زهرا عليها السلام مىفرمايند : « ما يَصْنَعُ الصائِمُ بِصِيامِهِ إِذا لَمْ يَصُنْ لِسانَهُ وَسَمْعَهُ وَبَصَرَهُ وَجَوارِحَهُ ؛ اگر روزه‌دار زبان و گوش و چشم و اعضا و جوارح خود را نگه ندارد ، روزه به چه كارش مىآيد ؟ » . « 2 » 3 . روزهء اخص : عبارت است از دورى از مبطلات روزه ؛ و همچنين اعضا و جوارح او هم از گناه دورى كند ، بعلاوه ، دل او هم روزه باشد و توجّه به خدا داشته باشد . امام على عليه السلام مىفرمايند : « صَوْمُ القلبِ خَيْرٌ مِن صيامِ اللِّسانِ ، وصِيامُ اللِّسانِ خَيرٌ من صِيامِ البَطْنِ ؛ روزهء قلب بهتر است از روزهء زبان و روزهء زبان بهتر است از روزه شكم » . « 3 » فوايد و آثار روزه : روزه آثار فراوانى از نظر مادّى و معنوى در انسان دارد كه نمونه‌هايى از آثار تربيتى ، اجتماعى ، بهداشتى و عرفانى روزه را بيان مىكنيم : روزه روح انسان را لطافت مىبخشد و اراده انسان را قوى و غرايز او را

--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 96 ، ص 294 ( 2 ) . دعائم الاسلام ، ج 1 ، ص 268 ( 3 ) . ميزان الحكمه ، ج 5 ، ص 471