27 : محاسبهء نفس حضرت على عليه السلام مىفرمايند : « ثَمَرَةُ الْمُحاسَبَةِ إصْلاحُ النَّفْسِ ؛ نتيجهء حسابرسى ، اصلاح خويشتن است » . « 1 » مردم در يك تقسيم تقسيم بندى به سه دسته تقسيم مىشوند : الف ) كسانى كه در زندگى از نظر كمالات معنوى رو به جلو و پيشرفت هستند ؛ روزى بر آنها نمىگذرد مگر اينكه بهره‌اى از كمالات دارند . ب ) گروهى كه در زندگى درجا مىزنند و اعمال را مكرر انجام مىدهند و در اخلاق همان هستند كه بودند نه پيشرفت دارند نه عقب‌گرد . ج ) كسانى هستند كه در حال عقب‌گرد هستند و فرداى آنها بدتر از امروز آنهاست ؛ و در نتيجه از نظر اخلاق در مرحله نازل‌ترى هستند . اين تقسيم‌بندى مضمون حديثى است از امام صادق عليه السلام كه در ادامه حضرت در جواب سؤال كننده‌اى كه پرسيد انسان مقامش بالاتر است يا فرشته ؟ حضرت فرمود : « فَمَنْ غَلَبَ عَقْلُهُ شَهْوَتَهُ فَهُوَ خَيْرٌ مِنَ المَلائِكَةِ وَمَنْ غَلَبَ شَهْوَتُهُ عَقْلَهُ فَهُوَ شَرٌّ مِن البَهائِمِ ؛ اگر انسان عقلش بر شهوتش غلبه پيدا كند و در زندگى در حال

--> ( 1 ) . غرر الحكم ، ص 362