تو براى آنها دعا مىكنى ، بر بدنت سنگ مىزنند و خاكستر داغ بر سرت مىريزند و تو براى هدايت آنها دست به درگاه خدا بر مىدارى . تا توانى دلى به دست آور * دل شكستن هنر نمىباشد يك نمونه از اخلاق پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در فتح مكّه نمايان شد ؛ هنگامى كه مشركان خونخوار و جنايت پيشه كه ساليان دراز هر چه در توان داشتند بر ضدّ اسلام و شخص پيامبر صلى الله عليه و آله به كار گرفتند ، در چنگال مسلمين گرفتار شدند ، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بر خلاف تمام مناسبات دوستان و دشمنان ، فرمان عفو عمومى صادر كرد ، و تمام جنايات آنها را به دست فراموشى سپرد ، و همين سبب شد كه به مصداق « يَدْخُلُونَ فِى دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً » « 1 » مردم فوج فوج مسلمان مىشدند . از امام حسين بن على عليه السلام نقل شده است كه مىفرمايد : « سألت اميرالمؤمنين عليه السلام عن سيرة رسول اللَّه صلى الله عليه و آله مع جلسائه ، فقال : « كان رسول اللَّه صلى الله عليه و آله دائِمَ الْبِشْرِ ، سَهْلَ الْخُلُق ، ليّنَ الجانِب ، ليس بِفَظٍّ وَلا غَليظٍ ، ولاصَخّابٍ ولا فحّاشٍ ، ولا عيّابٍ ولا مَدّاحٍ ، يَتَغافَلُ عَمّا لا يَشْتَهي ، فلا يُؤْيَسُ مِنْهُ وَلا يُخَيِّبُ فيه مُؤَمِّلِيهِ ، قَدْ تَرَكَ نَفْسَهُ مِنْ ثَلاثٍ : الْمِرَاءِ وَالْإكثَارِ وَممّا لا يَعْنِيهِ ، وَتَرَكَ النّاسَ مِنْ ثلاثٍ : كان لا يَذُمُّ أحَداً ولايُعَيِّرُه ، ولايَطْلُبُ عَوْرَتَهُ » ؛ از پدرم اميرمؤمنان على عليه السلام دربارهء ويژگيهاى زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله و اخلاق آن حضرت سؤال كردم و پدرم مشروحاً به من پاسخ فرمود ، در بخشى از اين حديث آمده است : پيامبر صلى الله عليه و آله با هم‌نشينان هميشه خوش رو و خندان و سهل الخلق و ملايم بود ، هرگز خشن و سنگدل و پرخاشگر و بد زبان عيب‌جو و مديحه‌گر نبود ، هيچ‌كس از او مأيوس نمىشد ، و هر كس در خانهء او مىآمد نااميد باز نمىگشت ، سه چيز را از خود رها كرده بود : مجادله در سخن ، پرگويى و دخالت در كارى كه به او مربوط نبود ، و سه چيز را در مورد مردم رها كرده بود : كسى را مذمّت نمىكرد ، سرزنش نمىفرمود و دربارهء لغزشها و عيوب پنهانى مردم جستجو نمىكرد » . « 2 »

--> ( 1 ) نصر ، آيهء 2 . ( 2 ) معانى الاخبار ، ص 83 .