نشر حرمت كند ، در حالى كه اين از قبيل درّ لبن است و درّ لبن نشر حرمت نمىكند . دومين اشكال ايشان اين است كه اين مسأله در بين عامّه هم مطرح بوده و آنها هم متعرض نشده‌اند و با اينكه مسأله محل ابتلاست و كسى متعرّض آن نشده است ، نمىتوان گفت كه اصحاب غفلت كرده‌اند پس بايد گفت اين حدّ در مورد هر دو ( ولد مرضعه و مرتضع ) بوده است . جواب : اوّلًا ، خيلى از اصحاب متعرّض آن شده‌اند . ثانياً : اينكه مىفرماييد اين لبن مثل لبن خودجوش مىشود ، طبق بيان شما درّ لبن است و لبن فحل نيست و به همين جهت نشر حرمت نمىكند . نتيجه : اگر عمومات را بپذيريم قول مشهور اقوى است و اگر عمومات را نپذيريم قول غير مشهور اقوى مىشود . [ مسألهء 2 ( ما المراد بالحولين ) ؟ ] 20 مسألهء 2 ( ما المراد بالحولين ؟ ) . . . . . 18 / 7 / 80 مسألة 2 : المراد بالحولين اربع و عشرون شهراً هلالياً من حين الولادة ، و لو وقعت فى اثناء الشهر يكمل من الشهر الخامس و العشرين ، ما مضى من الشهر الاوّل على الاظهر ، فلو تولّد فى العاشر من شهرٍ تكمل حولاه فى العاشر من الخامس و العشرين . اقوال : اين مسأله را جماعتى از اصحاب متعرّض شده‌اند : مرحوم شهيد ثانى « 1 » ، مرحوم نراقى « 2 » ، مرحوم صاحب جواهر « 3 » ، و صاحب جواهر از ديگران هم نقل كرده است كه اين مسأله را متعرّض شده‌اند . در اين مسأله دو احتمال داده‌اند : 1 - حولين ، بيست و چهار ماه است ( 710 روز ) و كمبود ماه اوّل از ماه بيست و پنجم محاسبه مىشود ، كه غالباً به اين احتمال قائل شده‌اند . 2 - حولين را به صورت عددى حساب مىكنند ( 720 روز ) يعنى 24 تا سى روز ( چون ماه در عرف مردم به معنى سى روز است ) . دليل : انصراف لفظ دليل ما در اين مسأله چيزى جز انصراف لفظ نيست و روايات خاصى نداريم ، چون وقتى مىگويند دو سال ، يعنى دو سال قمرى و دو سال قمرى را هم به اندازهء 24 ماه از روز ولادت حساب مىكنند ، و شاهد مسأله اين است كه وقتى بچّه در روز سيزده رجب سال 1410 متولّد شده گفته مىشود كه روز سيزده رجب سال 1420 ده سالش تمام مىشود و كسى عددى حساب نمىكند ، و جاى تعجّب است كه بعضى از معاصرين سراغ حساب عددى مىروند و مىگويند حولين انصراف به صورت عددى دارد ، بايد از آنها پرسيد آيا شما در حساب سنّ فرزندانتان به صورت عددى حساب مىكنيد ؟ مشابه اين مسأله را در ابواب ديگر هم مىتوان استفاده كرد ، مثلًا در باب معاملات اگر كسى براى خودش سه ماه خيار شرط قرار داد به همين ترتيب حساب مىشود و يا در باب ديه ، بعضى ديات در سه سال پرداخته مىشود و يا در باب طلاق ، جايى كه حاكم شرع براى شوهر مفقود اجل تعيين مىكند ، در تمام اين موارد سراغ عدد نمىروند . البتّه اعدادى كه در روايات آمده ، انصراف به ماه قمرى دارد ، اگر چه در عرف ، معاملات و قراردادها بر اساس ماه شمسى تنظيم مىشود . نكته : ماه قمرى از ماه شمسى بهتر است چون ماه شمسى را بدون تقويم نمىتوان حساب كرد ؛ ولى ماه قمرى را بدون استفاده از تقويم هم مىتوان فهميد و تقويم در آسمان ديده مىشود و براى همه قابل دسترسى است . 21 ادامهء مسئلهء 2 . . . . . 22 / 7 / 80 ان قلت : اگر برنامه چنين است ، بايد صوم شهرين متتابعين در كفارهء صيام و كفارات ديگر هم به همين صورت محاسبه شود ( دو ماه هلالى ) ؛ در حالى كه عددى حساب كرده و شصت روز مىگويند . قلنا : اوّلًا ، در آنجا هم مسلّم نيست كه عددى باشد و ظاهر كلام شرايع و جواهر در باب كفّارهء صوم اين است كه بايد هلالى حساب شود ، اگر چه 59 يا 58 روز شود ، صاحب جواهر مىفرمايد : و لا يجوز لمن كان عليه شهران متتابعان أن يصوم شوّالًا مع يومٍ من ذى القعدة و يقتصر على ذلك ( يك روزِ شوّال عيد است و بايد دو روز از ذى القعده را روزه بگيرد كه در اين صورت مراد 31 روز نيست ، چون ممكن است شوّال 29 روز باشد ) و كذا الحكم فى

--> ( 1 ) مسالك ، ج 7 ، ص 236 . ( 2 ) مستند ، ج 16 ، ص 252 . ( 3 ) جواهر ، ج 29 ، ص 296 .