و كوشش و تحصيل مال نمىداند . امام صادق عليه السلام به هشام فرمود : « يا هشام ! إن رأيت الصَفّين قد التقيا فلا تدع طلب الرزق في ذلك اليوم ؛ اى هشام ! اگر ديدى دو گروه ( مسلمان و كافر ) در برابر يكديگر صف‌آرايى كرده‌اند و به جنگ مشغول شده‌اند ( و نيازى به وجود تو نيست ) در آن‌روز ، ( نيز ) ازكسب روزى غفلت مكن » . « 1 » در اين بينش حتى شخصيت و جايگاه اجتماعى افراد نيز مانع كسب درآمد تلقى نشده است . امام صادق عليه السلام در تفسير آيهء « رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ » « 2 » مىفرمايد : « كانوا أصحاب تجارة فإذا حضرت الصلاة تركوا التجارة وانطلقوا إلى الصلاة وهم أعظم أجراً ممّن لم يتّجر ؛ اينان صاحبان تجارتند كه در هنگام نماز تجارت را رها كرده به سوى نماز شتافتند ، آنان اجرشان نسبت به كسانى كه اهل تجارت نيستند ، بيشتر است » . « 3 » مرحوم فيض كاشانى دربارهء فضيلت كسب و كار ، سخن قابل توجّهى دارد ، وى مىگويد : « المستفاد من أخبار أهل‌البيت أفضليّة الكسب والتجارة مطلقاً حتّى للمتعبّد وأهل العلم وذي الرئاسة ؛ از اخبار اهل‌بيت استفاده مىشود كه كسب و تجارت براى همه افضليت دارد ، حتى براى كسانى كه اهل عبادت و علم و يا صاحب رياستند ( مشروط بر اينكه لطمه‌اى به مسئوليت‌هاى آنان نزند ) » . « 4 » 4 . مال و دارايى ، عاملى براى سكون نفس كسانى كه با يك جانبه‌نگرى تنها به سراغ روايات مذمت دنيا مىروند شايد باور نكنند كه اسلام ، مال و دارايى را مايهء سكون نفس و اطمينان خاطر مىداند . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « إنّ النفس إذا أحرزت قوتها استقرّت ؛ انسان آن‌گاه كه سرمايهء زندگى را به دست آورده ، آرامش پيدا مىكند » . « 5 » امام صادق عليه السلام دربارهء سلمان فارسى فرمودند : با اينكه سلمان فردى زاهد بود ولى مخارج ساليانهء خود را تأمين مىكرد ، از وى پرسيدند چرا چنين مىكنى شايد امروز يا فردا بميرى ؟ فرمود : چرا احتمال نمىدهيد كه شايد زنده بمانم ، آن‌گونه كه احتمال مىدهيد بميرم ، مگر نمىدانيد كه نفس انسان اگر معيشتش تأمين نباشد تا اطمينان خاطر پيدا كند ، در اضطراب و تشويش قرار مىگيرد ؛ ولى اگر روزىِ او مرتب باشد آرامش خاطر مىيابد . « 6 » از امام على بن موسى الرضا عليه السلام روايت شده است : « إنّ الإنسان إذا أدخل طعام سنته خفّ ظهره واستراح وكان أبوجعفر عليه السلام وأبوعبداللَّه عليه السلام لايشتريان عُقدةً « 7 » حتّى يحرزا طعام سنتهما ؛ هنگامى كه انسان موادّ غذايى يك سال را آماده كرد فكرش راحت مىشود و مشكلاتش آسان مىگردد ، امام باقر و امام

--> ( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 78 ، ح 7 . ( 2 ) . نور ، آيهء 37 . ( 3 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 192 ، ح 3720 . ( 4 ) . محجة البيضاء ، ج 3 ، ص 146 . ( 5 ) . كافى ، ج 5 ، ص 89 ، ح 2 . ( 6 ) . همان ، ح 3 : ( قال سلمان : إن النفس قد تلتأث على صاحبها إذا لم يكن لها من العيش ما تعتمد عليه ، فإذا هي أحرزت معيشتها اطمأنّت ) . ( 7 ) . « عقدة » به ضم عين به معنى زمين و باغ و مستغلات - ملك غيرمنقول - است .