الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
95
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )
حديث به خوبى مىرساند كه تمسّك به اهل بيت رسول خدا صلى الله عليه و آله همانند تمسّك به كتاب خدا ، سبب هدايت و نجات است . جالب است بدانيم اخيراً مجموعهاى به نام « فقه السلف عترة و صحابة و تابعين » به قلم محمّد المنتصر الكتانى توسط دانشگاه « ام القرى » مكّه منتشر شده كه نويسنده ، نخست در تعريف « فقه العترة » مىگويد : « فقه عترت ، شامل فقهى است كه از جانب فاطمه دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله ، امير مؤمنان على ، امام حسن ، امام حسين تا امام صادق عليهم السلام به ما رسيده باشد » . سپس مىافزايد : « دست يا بى و عمل به فقه عترت ، در واقع دستيابى به دانش و هدايت و سبب امان از گمراهى است كه همگام و همراه با كتاب خدا ، سبب هدايت و امنيّت است تا آنجا كه سبب ورود به بهشت مىشود » . « 1 » آنگاه نويسنده براى اثبات سخن خويش به حديث ثقلين استناد مىجويد . امام فخر رازى در تفسير خويش در بحث جهر به « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * » ، در نماز مىگويد : « از على بن ابى طالب عليه السلام نقل شده است كه بسم اللَّه را به جهر مىخواند و اين خبر به تواتر رسيده است ، و هركس در دين خويش به على بن ابى طالب اقتدا كند ، به يقين هدايت يافته است ؛ به اين دليل كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله درباره على فرمود : اللّهم أدر الحقّ مع علىٍّ حيث دار ؛ پروردگارا ! حق را بر محور على - هر گونه كه وى حركت مىكند - قرار ده » . « 2 » 2 . غناى فقه اهل بيت عليهم السلام فقه اهل بيت عليهم السلام كه برگرفته از كتاب و سنّت است ، فقهى ريشهدار و غنى است كه شجرهء طيّبهء آن در هيچ برههاى از تاريخ ، از ريشه جدا نشده است . فقهاى اهل بيت افزون بر تمسّك به كتاب ، از سخنان امامان اهل بيت عليهم السلام نيز بهره مىگيرند كه ريشههاى آن به سنّت رسول خدا صلى الله عليه و آله منتهى مىشود ؛ امامان اهل بيت بازگو كنندهء سنّت رسول خدا و شارح كلمات آن حضرت بودند ، بنابراين ، سرچشمهء فقه اهل بيت عليهم السلام كتاب خدا و سنّت ناب رسول خداست ، كه توسط امامان اهل بيت عليهم السلام تبيين شده است . در روايات فراوانى از امامان اهل بيت عليهم السلام نقل شده كه آنچه ما مىگوييم از رسول خداست ، يا حديث ما ، حديث پدران ما و حديث رسول خداست . « 3 »
--> ( 1 ) . معجم فقه السلف ، ج 1 ، ص 5 - 4 . ( 2 ) . التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 205 ( ذيل تفسير آيه « بسم اللَّه الرحمن الرحيم » از سوره حمد ) . ( 3 ) . مجموعهء اين احاديث كه بيش از ده روايت است ، با تعبيرات مختلف در جلد اوّل جامع احاديث الشيعة ، ص 180 به بعد آمده است . محقّق بزرگ آية اللَّه بروجردى ( قدّس سرّه ) در تعاملى كه با دانشگاه الازهر و مفتى وقت آن زمان مصر شيخ محمود شلتوت داشت ، اين مجموعه از احاديث را نيز براى وى ارسال كرد و شيخ شلتوت نيز با توجّه به محتواى اين احاديث و مانند آن ، فتواى تاريخى خويش را بيان كرد كه : عمل به مذهب جعفرى نيز براى مسلمين مجزى است . براى آگاهى از فتواى شيخ شلتوت ر . ك : مجلّهء رسالة الاسلام ، سال يازدهم ، شمارهء 1 ، ص 108 .