الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
619
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )
جاى گيرد . بر اساس آنچه در كتاب « جاهليّت و اسلام » تأليف علّامه يحيى نورى ، ص 400 آمده : « نام ديگر آن « صندوق شهادت » است كه نسخههاى تورات و كتب مورد استناد دينى يهود در آن قرار داشت و در واقعهء حملهء دوم بختنّصر به فلسطين ( سال 568 ق م ) و منهدم شدن معابد ، ضمن آتشسوزىها و تخريبها نابود شد . بر اساس آنچه در قاموس كتاب مقدّس آمده : « تابوت عهد ، صندوقى است كه موسى عليه السلام به امر حق تعالى آن را ساخت و قوطى منّ ( ظرفى كه حاوى مقدارى از آن منّى بوده كه در بيابان بر بنى اسرائيل نازل مىشد ) و عصا و دو لوح عهد كه احكام عشره بر آنها مكتوب بود را در آن گذارد و در پهلوى آن كتاب تورات را جاى داد . وقتى كه اسرائيليان در « افيق » ( يكى از شهرهاى قديم فلسطين اشغالى ) مغلوب شدند تابوت به دست فلسطينيان افتاد كه بر اثر آن به بلاها و امراض مهلكه مبتلا شدند لذا به ناچار آن را با عزّت به سرزمين اسرائيل برگشت دادند . وقتى داوود عليه السلام در اورشليم ساكن شد تابوت را بدانجا منتقل كرد و تا زمان بنا شدن هيكل در همانجا بود و بعد از آن در هيكل گذاشته شد و دور نيست كه مَنَسّى ( يكى از پادشاهان يهودا : 687 - 642 ق م ) آن را به جاى ديگر برد لكن يوشيا ( يكى ديگر از پادشاهان يهودا : 640 - 609 ق م ) آن را دوباره بجاى خود برگرداند ولى پس از يوشيا معلوم نيست كه آيا هنگام اسارت به بابل ( سال 598 ق م ) به بابل برده شد و يا پنهان گشت ، همين قدر مسلّم است كه در هيكلى كه پس از مراجعت از اسارت بابل به فرمان كوروش ساخته شد ( هيكل ثانى ) وجود نداشت . ( رجوع شود به قاموس كتاب مقدّس ، ص 237 - 238 ) . از بيانات مزبور بدست مىآيد كه تابوت عهد ، لااقل تا زمان فوت يوشيا ( 609 ق م ) وجود داشت . آنچه از قرآن كريم استفاده مىشود اين است كه « تابوت » اوّلًا : برخوردار از سكينهاى از جانب پروردگار بود كه سبب آرامش و قوّت قلب بنى اسرائيل در جنگها و حوادث مىشد و ثانياً : يادگارهايى از خاندان موسى و خاندان هارون در آن قرار داشت « فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسى وَ آلُ هارُونَ » و ثالثاً : فرشتگان آن را حمل مىكردند « تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ » و رابعاً : اين تابوت مدتى مفقود شده بود و يكى از پيامبران ( شموئيل ) از بازگشت آن خبر داده بود و خامساً : بازگشت آن نشانهء پادشاهى يكى از پادشاهانى ( طالوت ) بود كه از جانب پروردگار براى حاكميت و رهبرى منصوب شد « وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً . . . إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ » . از روايات معتبرى كه در ذيل آيات مزبور وارد شد بدست مىآيد كه « تابوت » اوّلًا : صندوقى بود سه ذراع در دو زراع و ثانياً : محتويات آن عبارت بود از عصاى موسى و سكينه و ثالثاً : سكينه عبارت بود از روح خدا كه سخن مىگفت و هرگاه بنى اسرائيل در چيزى اختلاف مىكردند با آنها تكلّم مىكرد و از مرادشان خبر مىداد ( تفسير كنز الدقائق ، ج 2 ، ص