گفتهء عالمان تلمود و نيز ابن ميمون ، قوانين تورات وضع شده‌اند تا آدمى با آنها بزيد نه اينكه به خاطر آنها كشته شود ( يوما 85 ب ) . « 1 » با اين همه ، سه گناه كبيره از اين قاعده مستثنا شده‌اند : اگر كسى را مخيّر كنند كه يكى از سه جرم بت‌پرستى ، زنا و قتل را مرتكب شود يا كشته شود ، او بايد تن به مرگ دهد امّا آن گناهان را انجام ندهد ( سنهدرين 74 الف ؛ پساحيم 25 الف - ب ) . اين قانون در خصوص دو جرم بت‌پرستى و زنا به وسيلهء تفسير كتاب مقدّس وضع شده است ، امّا در موردِ قتل ديگرى منبع اين قانون عقل است نه تفسير . تلمود چنين استدلال مىكند : « دليل اين است : . . . چه كسى مىگويد خون تو سرخ‌تر است ؟ شايد خون آن ديگرى سرخ‌تر باشد ! » ( سنهدرين 74 الف ) . پس منبع مستقيم اين قانون در مورد قتل سوار است . « 2 » ز ) نمونه‌اى از كاربرد منابع قانونى بجاست كه در اينجا نمونه‌اى از كاربردِ منابع قانونى شريعت يهودى را در استنباط احكام ذكر كنيم . نمونهء آشكارِ اين امر ، مجازاتِ قطع عضوست . تورات چنين حكم مىكند : اگر اذيتى ديگر حاصل شود آنگاه جان به عوض جان و چشم به عوض چشم و دندان به عوض دندان و دست به عوض دست و پا به عوض پا ( خروج ، 21 : 23 . 25 ؛ و نيز لاويان ، 24 : 19 . 20 ) . به رغم صراحت ظاهرى اين فقرات ، شريعت شفاهى رويكردى كاملًا متفاوت دارد . ميشنا چنين مىگويد : « هركس به همنوعش آسيب برساند بايد پنج نوع خسارت به وى بپردازد . . . » ( باواقما 8 : 1 ) . تلمود شرح اين عبارت را با اين جمله آغاز كرده است : « چرا [ خسارت ] ؟ مگر قانون الهى نمىگويد : چشم در برابر چشم ؟ چرا مفهوم لفظى اين عبارت را [ كه قصاص عضو است ] نگيريم ؟ » ( باواقما 83 ب ) . آنگاه آمورائيم ( شارحان ميشنا ) در چندين صفحهء تلمود مبناى اين هلاخا را بررسى و با استفاده از ميدراش و سوارا اين قانون را توجيه مىكنند . در ابتدا از تفسير قياسى كمك گرفته مىشود : آيا مىتوان چنين پنداشت كه اگر كسى چشم ديگرى را كور كند بايد چشم وى را كور كرد ، يا اگر دست ديگرى را قطع كند بايد دست وى را قطع كرد ، يا اگر پاى كسى را ببرد بايد پايش را قطع كرد ؟ تورات مىگويد : « كسى كه آدمى را بزند . . . و كسى كه بهيمه‌اى را بزند » [ لاويان ، 24 : 17 . 18 ] ؛ پس همان‌طور كه اگر كسى به حيوان ضربه بزند بايد غرامت مالى بپردازد ، اگر كسى به انسانى نيز ضربه بزند بايد خسارت مالى بپردازد . ( باواقما 83 ب ) تلمود در اينجا با استفاده از قياس انسان به حيوان و با بهره‌گيرى از منطق حقوقى در تفسير ، مجازات مذكور در تورات را به ديه تفسير كرده است . نويسندگان تلمود در دنبالهء بحث از شيوهء ديگر

--> ( 1 ) . Yad , Yesodei ha - Torah 5 : 1 . ( 2 ) . M . E . , " Sevarah " , op . cit . , p . 1196 .