مذمت نكرد و از پرداختن به آن منع ننموده ، آنچه كه مورد نكوهش مىباشد ، مفاسدى - همانند استبداد و ستم و لذت‌جويىها - است كه از سوى بعضى از حكومت‌ها دامنگير جامعه مىگردد » . « 1 » دكتر وهبه زحيلى در كتاب معروف خود « الفقه الاسلامى و ادلّته » از منظر فقهاى معروف مذاهب چهارگانه اهل سنّت در باب ضرورت تشكيل حكومت دينى مىنويسد : « اسلام ، يك نظام دينى مدنى مترقّى است و وجود مسلمانان را با تشكيل دولت اسلامى ملازم مىشمارد و از مهمترين اركان هر دولتى ، ايجاد اقتدار سياسى است تا همهء افراد در برابر آن سر تعظيم فرود آورند لذا اكثر سردمداران فكرى اسلام از مذاهب اسلامى ، اعمّ از اهل سنّت ، مرجئه ، شيعه و معتزله به لزوم تشكيل حكومت اذعان دارند » . وى سپس از ابن تيميه نقل مىكند كه او گفت : « واجب است آدمى بدين نكته توجّه داشته باشد كه : ولايت ، بر امور جامعه ( مردم ) از مهم‌ترين واجبات دينى است زيرا مصلحت زندگى بنى آدم تأمين نمىشود مگر آنكه داراى تشكيلات سياسى اجتماعى باشند حتّى رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : سه تن كه سفر مىكنند يكى بايد به عنوان مسئول امر انتخاب شود و ابن حزم گفته است همه گروه‌هاى مختلف اسلامى اتفاق نظر دارند كه انقياد و اطاعت از پيشواى عادل واجب است » . « 2 » از دقّت در فرازهاى فوق و ديدگاه‌هاى صاحب نظران اسلامى به دست مىآيد كه كسى در ضرورت تشكيل حكومت ترديدى ندارد . فصل اوّل : حكومت در اديان الهى از آيات قرآن كريم - كه بهترين و گوياترين سند براى انعكاس حقايق تاريخى است - به دست مىآيد كه پيامبران الهى ، اهتمام ويژه‌اى نسبت به تأسيس حكومت الهى داشتند و همه آنان نسبت به حكومت جباران زمان خود معترض بودند و امّت خويش را به مبارزهء با ظلم و بىعدالتى و بر پايى قسط و عدل - كه بدون ايجاد يك تشكل جمعى و تشكيل حكومت ميسر نيست - دعوت مىكردند . به برخى از اين آيات اشاره مىكنيم : 1 . « « لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ » ؛ ما پيامبران خود را با ادلّه و معجزات فرستاديم و بر ايشان كتاب و ميزان نازل كرديم تا مردم به عدالت قيام نمايند » . « 3 » روشن است كه اقامهء « قسط » توسّط مردم جز با تشكّل آنان و تشكيل حكومت از ناحيهء آنها ممكن نيست ، و از همين قبيل است آيهء « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ » . « 4 » 2 . « « وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ

--> ( 1 ) . مقدّمهء ابن خلدون ، ص 192 ، فصل 26 . ( 2 ) . ر . ك : الفقه الاسلامى و ادلّته ، ج 8 ، ص 6314 . ( 3 ) . حديد ، آيهء 25 . ( 4 ) . نساء ، آيهء 135 .