نص . در جايى كه مجتهد با فحص و تحقيق كامل به دليل معتبرى دست نيافت ، اصولىها معتقدند با تمسّك به اصل برائت بايد حكم به جواز كرد ، در حالى كه اخبارىها معتقد به احتياط هستند و در مورد شك در حرمت ، حكم به وجوب احتياط مىكنند . 3 . در حجيّت ظواهر كتاب خدا ؛ گفته شده است كه آنها ظواهر كتاب را حجّت نمىدانند ، ولى اصولىها ظواهر قرآن را حجّت مىدانند . البتّه بايد توجّه داشت كه نزاع بين اين دو در اين مسأله صغروى است ، نه كبروى « 1 » ، يعنى هر دو گروه معتقدند كه سيرهء شارع مقدّس همانند سيرهء ساير عقلا و مردم معمولى در محاورات روزانه ، بر اين است كه به ظواهر كلام متكلّم اخذ مىكنند ، يعنى همان گونه كه ساير مردم در مقام تفهيم مقصود خود به مخاطبين ، اعتمادشان بر اصل عدم قرينه است ، شارع مقدّس نيز سيره و روش او چنين است . ولى اخباريها مدعى هستند كه خطابات قرآنى در مقام افادهء مقصود به نحو مستقل نيستند و بدون ضميمه شدن تفسير پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام به آن ، ظهورى ندارند ، نه اينكه ظهور دارند ولى حجّت نيستند . « 2 » از آنچه گذشت روشن شد كه موارد اختلاف بين دو گروه اصولى و اخبارى بسيار نادر و محدود است و اين مقدار اختلاف نظر ميان فقها و علما طبيعى و عادى است . همان‌طور كه خود علماى اصول نيز در مسائل مختلف گاه با يكديگر اختلاف نظر دارند و اين مقدار از اختلاف نبايد موجب آن گردد كه دانشمندان اخبارى بر علماى اصول خرده گيرند و افكار آنها را تقبيح كنند ، در مقابل نيز خرده‌گيرى علماى اصول نسبت به علماى اخبارى صحيح نيست ، و شاهد بر اين گفتار مباحثى است كه صاحب الحدائق الناظرة ، شيخ يوسف بحرانى كه از محدّثان مشهور در قرن سيزدهم است آنها را بيان كرده است . « 3 » بنابراين ، اختلاف اخبارىها با اصولىها همانند اختلاف اصولىها با يكديگر در پاره‌اى از مسائل علم اصول است و اين اختلاف نظر موجب صف‌بندى در برابر يكديگر نمىشود . اين اختلافات به نوعى ديگر و به مراتب تأثيرگذارتر ميان اهل حديث و اهل رأى و يا ظاهريون و اهل رأى در ميان اهل سنّت نيز وجود دارد . اصحاب مدرسهء حديث كه مخالف رأى و قياس بودند روايات و كلمات فراوانى را در مذمت اصحاب رأى نقل كرده‌اند . « 4 » همچنين عده‌اى در ميان اهل سنّت با علم اصول مخالفت كردند و شبهاتى را در اين باره مطرح ساختند . « 5 »

--> ( 1 ) . فرائد الاصول ، ص 34 . ( 2 ) . أنوار الأصول ، ج 3 ، ص 624 - 623 . ( 3 ) . الحدائق الناظرة ، ج 1 ، ص 169 . ( 4 ) . براى آگاهى از مذمّت‌ها و اختلافات اهل حديث و اهل رأى ر . ك : اعلام الموقعين ، ج 1 ، ص 49 - 43 ؛ ملل و نحل شهرستانى ، ص 167 - 166 . شهرستانى تصريح مىكند كه : ميان اين دو فرقه ( اهل رأى و اهل حديث ) اختلافات فراوانى در فروعات پيش آمد ، در ارتباط با افكارشان كتاب‌هاى فراوانى نوشته و مناظرات زيادى انجام داده‌اند . ( 5 ) . ر . ك : المهذّب فى علم اصول الفقه المقارن ، دكتر عبد الكريم النمله ، ج 1 ، ص 52 - 45 .