به اين طريق نقش زمان و مكان در كيفيّت اجراى مسألهء « مالكيّت به سبب احيا » روشن مىشود و همچنين است مسألهء وجوب دفاع و تأثيرى كه زمان و مكان در كيفيت و روش اجراى آن دارد كه مثلًا از چه ابزارى مىبايست براى تحقّق دفاع لازم ، بهره گرفت و يا « مسألهء داورى » و وجوب فصل خصومت بين مردم و تأثيرى كه زمان و مكان در نحوهء اجراى آن دارد كه آيا توسّط جمعى از قضات و به شكل شورايى باشد ، يا يك قاضى و به صورت انفرادى ؛ همچنين مسألهء « حكومت و ولايت حاكم جامع الشرائط » كه آيا به شيوهء پارلمانى و مبتنى بر رأى مستقيم مردم باشد و يا از طرق ديگر . ب ) جانشينى حكم ثانوى به جاى حكم اوّلى در موارد اضطرار حكم اوّلى در خصوص خوردن گوشتهاى حرام حرمت است . اين حكم ثابت و لا يتغيّر است و بر عهدهء هر مكلّفى است كه در شرايط طبيعى به سر مىبرد ؛ ولى در سالهاى قحطى و كمبود مواد غذايى به وجوب استفادهء از اين گوشتها حكم مىشود . اين حكم ثانوى است و در اين مورد مقيّد است به اضطرار ؛ يعنى استفاده از مواد غذايى حرام به قدر ضرورت و رفع اضطرار است ، همين كه قحطى و كمبود پايان يافت مكلّف به حكم اوّلى بازمىگردد . روشن است كه در اينجا هيچ حكمى تغيير نكرده و هر دو حكم اوّلى و ثانوى را شارع قرار داده است و اين دو حكم در ظرف خود ثابت هستند و تغيير شرايط مكلّفان به معناى تغيير احكام نيست . البتّه عناوين ثانويه منحصر به اضطرار نيست آنچه در بالا آمد به عنوان مثال بود . ج ) ترجيح بعضى از احكام بر بعضى ديگر ( قاعدهء اهمّ و مهم ) ممكن است در زمان يا مكانى حكمى وجود داشته باشد ؛ ولى با گذشت آن زمان يا تغيير آن مكان ، عنوانى بر آن عارض شود كه سبب تغيير حكم گردد . در مثال معروف « تحريم تنباكو » كه به وسيلهء فقيه بزرگ اسلامى ، ميرزاى شيرازى انجام گرفت ملاحظه مىكنيم كه در شرايط عادى استفادهء از تنباكو به نظر اين فقيه بزرگوار مجاز بود ؛ ولى هنگامى كه انحصار آن به دست يك شركت انگليسى مىافتد و آن را مقدّمه‌اى براى سلطهء اقتصادى بر يك كشور اسلامى قرار مىدهد ، مجاز بودن تحت الشعاع وجوب حفظ استقلال اقتصادى كشورهاى اسلامى قرار مىگيرد و حكم آن مبدّل به تحريم مىشود . اين زمان مىگذرد و بر اثر استقبال عظيم مردم از حكم آن فقيه ، شركت انگليسى و حكومت وقت مجبور مىشوند آن را منحل سازند و در شرايط جديد ، همان فقيه حكم به اباحه و جواز مىدهد ، در واقع عناوين اهمّ كه با تغيير زمان يا مكان به وجود مىآيد عناوين مهم را كنار مىزند و حكم را به خود اختصاص مىدهد . همچنين در شرايط فعلى كه آمريكا با تمام قدرت به حمايت از اسرائيل و ضربه زدن به