در عصر بنى عباس نيز وضع پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام بهتر از زمان بنى اميه نيود بلكه به عقيدهء بعضى بدتر بود . گرچه بنى عباس با شعار حكومت علوى " الرضا لآل محمد " روى كار آمدند ، ولى هرگز حاضر نبودند حكومت علويان را بپذيرند . به يقين در چنان شرايطى نه تنها على عليه السلام و اهل بيت ودوستانش تحت شديدترين فشارها قرار گرفتند ، فقه آنها نيز با بى مهرى عجيبى روبه رو گشت ، به گونه اى كه شخصى مانند بخارى كه معروف ترين محدث اهل سنت است در كتاب صحيح خود احاديث زيادى از كسانى نقل مىكند كه سخت زير سؤال هستند ولى حتى يك حديث از امام جعفر بن محمد الصادق عليه السلام كه به صدق و راستى در ميان همهء مسلمين شهرت دارد نقل نمى كند . ابن حجر عسقلانى در كتاب " فتح البارى فى شرح احاديث البخارى " 80 نفر را مى شمرد كه جمعى آنها را راويان ضعيف مى دانند ، با اين حال بخارى از آنها روايت نقل كرده است ، هر چند ابن حجر سعى دارد آنها را ثقه بشمرد . 1 در عصر خلفاى بنى اميه وبنى عباس كمتر كسى جرأت مى كرد از فقه اهل بيت عليهم السلام سخن بگويد . وامروز هم كه آن يخ هاى نامهربانى وموضع گيرى هاى نادرست سياسى آب شده باز هم وقتى به كتابخانه هاى حوزه هاى علميهء شيعه نگاه مى كنيم پر از كتب اهل سنت و ديگر فرق اسلامى است در حالى كه متأسفانه در بسيارى از كتابخانه هاى برادران اهل سنت حتى يك كتاب فقهى ، تاريخ وتفسيرى شيعه يافت نمى شود ، با اين كه شيعه در تمام اين زمينه ها كتاب هاى معتبر و قابل توجهى دارد . بگذريم ، كه بيم اين مى رود از هدف اصلى دور شويم . به هر حال بحمدالله در عصر ما تفاهم وتقارب بين مذاهب اسلامى نسبت به گذشته بهتر شده و حضور فقهاى شيعه و اهل سنت در جلسات فقهى جهان اسلام مانند " مجمع الفقه الاسلامى " يكى از نشانه هاى آن است ، به همين دليل ما به فكر افتاديم كه دائرة المعارف فقهى گسترده اى به صورت فقه مقارن ، با در نظر گرفتن مسائل روز ترتيب دهيم كه آراى همه فقهاى اسلام ودلايل آن را در برگيرد تا محققان دو طرف بتوانند فارغ از مسائل كلامى واعتقادى مورد علاقهء خود در

--> 1 . مقدمهء فتح البارى ، ص 11 ، " هرساوى " نويسندهء كتاب الامام البخارى بسيارى از دفاعيات ابن حجر را بى پايه مىداند و براى آن اقامهء دليل كرده است . ( الامام البخارى ، ص 513 ) .