الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
249
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )
كتب فقهى ايشان : مصابيح ؛ الدر النجفية ؛ حاشية على طهارة الشرائع للمحقّق الحلى و قواعد احكام الشكوك . 2 . جعفر بن شيخ خضر جناحى نجفى ، معروف به « كاشف الغطاء » ( م 1227 ) : « 1 » كتب معروف فقهى ايشان : كشف الغطاء ، شرح قواعد علّامه و كتاب الطهارة است . 3 . شيخ محمّد حسن نجفى « صاحب جواهر » ( م 1266 ) : كتاب معروف فقهى ايشان جواهر الكلام في شرح شرايع الاسلام است كه در ميان كتب فقهى استدلالى اماميّه بىنظير يا كم نظير است و مورد توجّه فقها و مجتهدان امروز مىباشد . « 2 » 4 . شيخ مرتضى بن شيخ محمّد امين معروف به « شيخ انصارى » ( م 1281 ) : كتاب معروف فقهى ايشان : المكاسب است ( كه شامل مكاسب محرمه ، بيع و خيارات است ) . ايشان رسالههاى متعددى در ابواب مختلف فقهى از قبيل : رضاع ، خمس ، زكات ، طهارت و . . . دارد . نامبرده از كسانى است كه هم در علم اصول و هم در فقه تحول بىسابقهاى ايجاد كرد ، كه منشأ پيشرفت فراوان اين دو علم شد و كتابهاى او ساليان دراز است كه در حوزههاى علميّه كتاب درسى شناخته مىشود . « 3 » قرن چهاردهم : اين قرن نيز جولانگاه فقهاى نامدار و مجتهدان بىشمارى است ؛ از جمله : 1 . ميرزا محمّد حسن شيرازى ، معروف به « ميرزاى شيرازى بزرگ » ( م 1312 ) : برخى كتب فقهى ايشان عبارتند از : كتابى در طهارت ؛ رسالهاى در رضاع ؛ كتابى در فقه ( از اوّل مكاسب تا آخر معاملات ) . 2 . آخوند ملّا محمّد كاظم خراسانى ( م 1329 ) : گرچه شهرت ايشان به موجب تدوين كتابى است با عنوان كفاية الاصول كه حاوى نظرات اصولى ايشان است . اما كتابهاى فقهى مهمى نيز دارد ، مانند : كتاب الاجارة ؛ حاشيه بر مكاسب شيخ ؛ القضاء و الشهادات . 3 . سيّد محمّد كاظم يزدى معروف به صاحب كتاب العروة الوثقى ( م 1337 ) : كتاب فقهى معروف ايشان ، مبناى تدريس و حاشيهء بسيارى از فقهاى معاصر به نام العروة الوثقى است و كتابى به نام حواشى بر مكاسب نيز دارد . 4 . ميرزا محمّد تقى شيرازى معروف به « ميرزاى دوم » ( م 1338 ) : مرحوم حاج آقابزرگ تهرانى در كتاب اعيان الشيعة در مورد ايشان مىنويسد :
--> ( 1 ) . الذّريعة ، ج 5 ، ص 217 . ( 2 ) . محدّث نورى در مستدرك دربارهء صاحب جواهر گفته است : او مربّى عالمان و بزرگ فقيهان و عهدهدار رياست اماميّه در عصر خويش بود . نويسندهء كتاب جواهر الكلام است كه چنين كتابى در مسائل حلال و حرام نوشته نشده است . برخى از علما گفتهاند : اگر مورّخ عصر صاحب جواهر مىخواست ، حوادث عجيب و مهمّ زمانش را ثبت كند ، بىترديد حادثهاى عجيبتر از تدوين اين كتاب در آن عصر نبود . اين مسأله به اندازهاى روشن و واضح است كه نيازى به بيان ندارد . ( ر . ك : مستدرك الوسائل ، ج 2 ، ص 114 ) . ( 3 ) . شيخ انصارى يگانهء روزگار و نابغهء زمانه بود . او نمونهء زنده و كاملى در علم و عمل و قهرمانى است كه در عرصهء اجتهاد به او اقتدا مىشود . وى آينهء روشنى در پرهيزكارى و تقوا بود . . . استادِ شيخ انصارى جناب شيخ على كاشف الغطا دربارهء وى گفته است : همه چيز ( در دنيا ) شنيدنش بزرگتر از ديدنش مىباشد ، مگر شيخ مرتضى كه ديدنش ، از شنيدن وصفش بزرگتر و اعجابانگيزتر است . ( مقدّمهء مكاسب شيخ مرتضى انصارى ، سيّد محمّد كلانتر ، ج 1 ، ص 19 ) .