شده است . وى از اصحاب امام رضا عليه السلام بود و از شصت نفر از اصحاب امام صادق عليه السلام روايت نقل كرده است . « 1 » 2 . محمّد بن معافي بن جعفر ( م 265 ) : كتاب فقهى او « شرايع الايمان » است ، دربارهء او مىنويسند : او از اصحاب امام كاظم عليه السلام و امام رضا عليه السلام بود . « 2 » 3 . ابراهيم بن محمّد ثقفي ( م 283 ) : كتاب فقهى او ، « الفقه و الاحكام » است . « 3 » قرن چهارم : 1 . علي بن حسين بن موسى بن بابويه قمى ( م 329 ) : « 4 » شهيد اوّل در كتاب ذكرى در مورد على بن بابويه آورده است : « پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام هنگامى كه دسترسى به نص روايت نداشتند ، دستور العمل خود را از رسالهء على بن بابويه مىگرفتند ، چون به او اعتماد و اطمينان داشتند » . در كتاب رجال نجاشى شرح حال مفصلى از او آمده ، گفته است : « شيخ القميّين في عصره و متقدّمهم و فقيههم و ثقتهم ؛ او در عصر خود بزرگ اهل قم ، پيشگام و فقيه و مورد اطمينان آنها بود » . « 5 » كتاب الشرايع وى معروف به « الفقه الرضوى » است . 2 . حسن بن علي بن أبي عقيل عماني : « 6 » كتاب تأسيس الشيعة ، ابن ابى عقيل را اين گونه معرفى مىكند : « شيخ الشيعة و وجهها و فقيهها . . . المؤسّس في الفقه . . . له كتب كثيرة في كلّ الفنون الإسلامية اشتهر بالفقه و التفريع و صنّف فيه كتاب « المتمسّك بحبل آل الرسول » . . . كان معاصراً للكلينى و لعلي بن بابويه ؛ ابن ابى عقيل بزرگ شيعه ، چهرهء درخشان و فقيه شيعه بود . . . او در فقه مؤسّس بود . در تمام فنون اسلامى كتابهاى فراوانى دارد اما شهرت او از ناحيهء فقه و فروعات آن است ، در فقه كتاب « المتمسّك بحبل آل الرسول » را نوشته است و با « كلينى » و « على بن بابويه » معاصر بوده است » . « 7 » 3 . محمّد بن احمد بن جنيد أبو علي كاتب الاسكافي ( م 381 ) : در كتاب تأسيس الشيعة ، فصل دهم ، علم الفقه ، ص 302 مىنويسد : « ابن الجنيد شيخنا الأقدم و فقيهنا الأعظم محمّد بن أحمد بن جنيد أبو علي كاتب الاسكافي ، كتب في فروع الفقهية فعقد لها الأبواب و قسّم فيها المسائل و جمع بين النظائر و استوفى ذلك غاية الاستيفاء ؛ از بزرگان قدما و فقيه ما محمّد بن احمد بن جنيد أبو على كاتب اسكافى در فروع فقهى كتاب نوشته و ابوابى را براى

--> ( 1 ) . تأسيس الشيعة ، ص 301 . ( 2 ) . همان مدرك ، ص 300 . ( 3 ) . همان مدرك . ( 4 ) . ابن نديم گفته است : ابن بابويه از فقيهان شيعه و مورد اعتماد آنان است . امام حسن عسكرى عليه السلام در توقيع شريف خود دربارهء او فرمود : « مرد بزرگ ، مورد اعتماد و فقيه من » . ( مقدمهء بحار الأنوار ، ج 0 ، ص 76 ) . ( 5 ) . رجال نجاشى ، ج 2 ، ص 89 . ( 6 ) . حسن بن على بن ابى عقيل ، فقيه متكلّم و مورد اعتماد است او در فقه و علم كلام داراى كتاب‌هايى است كه از جملهء آن ، كتاب « المتمسّك بحبل آل الرسول » است كه در ميان اماميّه مشهور است . ( رجال نجاشى ، ج 1 ، ص 154 - 153 ) . ( 7 ) . تأسيس الشيعة ، ص 303 .