ويژگىهاى دورهء هشتم 1 . تنظيم ويژهء مباحث اصولى هر چند اين دوره ، در واقع بخش قابل توجهى از آن ثمره‌اى است كه شيخ انصارى و شاگردانش ، از محقّق بهبهانى به ارث برده‌اند و از اين رو ، بيشتر مطالبى كه علماى اين دوره نوشته‌اند ريشهء آنها در كلمات محقّق بهبهانى و شاگردانش يافت مىشود ، « 1 » ولى تفاوتش با دورهء گذشته آن است كه اين سلسله از مباحث به شكل خاص تنظيم و ارائه گرديد كه نمونه‌هاى روشن آن در آثار شيخ انصارى و آخوند خراسانى به خوبى ديده مىشود . مسائل اصولى در اين دوره به مباحث الفاظ و مباحث عقلى تقسيم شد و مباحث عقلى به صورت گسترده‌اى ، همراه با نوآوريها ، مورد بحث قرار گرفت كه پيش از اين سابقه نداشته است . 2 . نوآورىهاى فقهى در اين دوره ابواب فقهى به صورت تازه و گسترده‌اى ارائه گرديد كه مىتوان به بحث‌هاى گسترده شيخ انصارى در فقه و محقّق همدانى در مصباح الفقيه اشاره كرد . 3 . اهتمام گسترده به عبادات و عقود هر چند فقه ابواب متعددى مانند عبادات و عقود و ايقاعات و سياسات دارد ؛ ولى فقهاى اين دوره ، بيشترين همّت خويش را صرف عبادات و عقود كرده‌اند . و اين رويكرد در كتاب مكاسب شيخ انصارى ( در بخش معاملات ) و مصباح الفقيه محقّق همدانى و عروة الوثقى آية اللَّه سيّد محمّد كاظم يزدى ( عمدتاً در بخش عبادات ) و ديگر آثار اين دوره نمود كامل دارد . فقهاى اين دوره غالباً در يكى از اين دو باب و يا هر دو باب تأليفاتى دارند . 4 . پيدايش « تقريرات » در فقه و اصول هر چند « تقريرات » شبيه « امالى » در ميان علماى پيشين است كه استاد املا مىكرد و شاگردان مىنوشتند ، ولى با دو تفاوت : الف ) امالى استادان ، در گذشته ، به نام خود استاد منتشر مىشد بدون آنكه نامى از شاگرد به ميان آيد ؛ مثل امالى شيخ صدوق و امالى شيخ مفيد ؛ ولى در اين عصر ، تقريرات استادان به نام شاگردان منتشر مىشود ، هرچند نام استادان نيز ذكر مىگردد ، مانند اجود التقريرات كه درسهاى آية اللَّه نائينى است ، ولى به نام شاگردش آية اللَّه خويى منتشر شده است و ده‌ها تقريرات ديگر . ب ) در « امالى » الفاظ و عبارات نيز از استاد بوده و شاگردان متن املاى استاد را يادداشت و به نام استاد منتشر مىساختند ؛ ولى در « تقريرات » محتواى كتاب از اساتيد است ، ولى شاگردان ، آن محتوا را با عبارات و الفاظ و جمله‌بندى و تبويب مناسب با ذوق خود تهيه و منتشر مىسازند .

--> ( 1 ) . موسوعة طبقات الفقهاء ، مقدّمه ، جزء 2 ، ص 458 .