غنائم الأيّام و جامع الشتات . « 1 » 6 . سيّد على طباطبايى ( م 1231 ) پديدآورندهء موسوعهء فقهى رياض المسائل . « 2 » 7 . سيّد جواد عاملى ( م 1226 ) مؤلّف موسوعهء فقهى مفتاح الكرامة . « 3 » و دهها شاگرد ديگر . جمعى ديگر از فقهاى بزرگ اماميّه ، شاگردان با واسطهء محقّق بهبهانى بودند ؛ آنان نيز در واقع از شاگردان مدرسه آن فقيه نامدار محسوب مىشوند ؛ مانند : 1 . ملا احمد نراقى ( م 1245 ) نويسندهء كتاب مستند الشيعة . « 4 » 2 . شيخ محمّد حسن نجفى ( معروف به صاحب جواهر ) ( م 1266 ) نويسنده موسوعهء عظيم و بىنظير فقهى جواهر الكلام كه در 43 جلد منتشر شده است . « 5 » * * * ويژگىهاى دورهء هفتم : مهم‌ترين آثار و ويژگيهاى اين دوره از اين قرار است : 1 . ايجاد شور و شوق مجدد فقهى و شكست جمود و تحجّر و بازگشت عقل به ميدان استدلال و استنباط فقهى . 2 . پايان سلطه افكار اخبارىگرى به گونه‌اى كه جز عده‌اى اندك از آنان در حوزه‌هاى علمى شيعه باقى نماندند و زعيم آنان در آن عصر ، جناب شيخ يوسف بحرانى نيز اندك اندك به اصوليين نزديك شد ، و از دفاعيّاتش نسبت به مذهب اخبارىها دست برداشت و در مقدّمهء دوازدهم كتاب الحدائق الناضرة بدان اعتراف نمود . 3 . تأليف موسوعه‌هاى اصولى و فقهى . در علم اصول مرحوم ميرزاى قمى قوانين الاصول را تدوين كرد و همچنين سيّد ابراهيم قزوينى ( م 1264 ) كتاب « ضوابط الاصول » و شيخ محمّد ابراهيم كلباسى ( م 1261 ) كتاب اشارات الاصول را نگاشت . در فقه نيز موسوعه‌هاى ارزشمندى تدوين شد كه ذكر اسامى آنها گذشت . 4 . پيدايش ابتكارات كارساز و مؤثر اصولى به دست تواناى علّامه وحيد بهبهانى كه در پرتو آن تحوّلى در علم اصول و فقه پديد آمد . دورهء هشتم : عصر نوآورىهاى فقهى اين دوره ، از نيمهء قرن سيزدهم آغاز شد و بر اثر اين تلاشها و بالندگى و رشد خطّ فكرى محقّق

--> ( 1 ) . ر . ك : روضات الجنّات ، ج 5 ، ص 380 - 369 ؛ طبقات اعلام الشيعة ، ج 1 ، ص 54 - 52 ؛ اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 413 - 411 . ( 2 ) . ر . ك : روضات الجنّات ، ج 4 ، ص 406 - 399 ؛ اعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 315 - 314 ؛ رياض المسائل ، ج 1 ، مقدّمه ، تحقيق مؤسّسهء آل البيت عليهم السلام . ( 3 ) . ر . ك : روضات الجنّات ، ج 2 ، ص 217 - 216 ؛ طبقات اعلام الشيعة ، ج 1 ، ص 289 - 286 . ( 4 ) . ر . ك : روضات الجنّات ، ج 1 ، ص 99 - 95 ؛ طبقات اعلام الشيعة ، ج 1 ، ص 116 ؛ اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 184 - 183 . ( 5 ) . ر . ك : طبقات اعلام الشيعة ، ج 1 ، ص 314 - 310 ؛ اعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 150 - 149 ؛ جواهر الكلام ، ج 1 ، مقدّمهء تحقيق به قلم شيخ محمّد رضا مظفر .