الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
322
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
آن صرف نظر كردهاند ولى نكاتى دارد كه لازم است به آن توجّه شود . امام عليه السلام نخست در آغاز اين نامه تشبيه گويايى براى دنيا ذكر كرده و مىفرمايد : « اما بعد ( از حمد و ثناى الهى بدان اى سلمان ) دنيا فقط به « مار » شبيه است كه به هنگام لمس كردن ، نرم به نظر مىرسد ؛ ولى در باطنش سمى كشنده است » ؛ ( أَمَّا بَعْدُ ، فَإِنَّمَا مَثَلُ الدُّنْيَا مَثَلُ الْحَيَّةِ : لَيِّنٌ مَسُّهَا ، قَاتِلٌ سَمُّهَا « 1 » ) . اين دوگانگى ظاهر و باطن به صورتهاى مختلفى در كلمات امام آمده است در اينجا نرم بودن ظاهر و قاتل بودن سم درونى ذكر شده و در جايى ديگر تشبيه به زن زيبايى شده كه شوهرانش را يكى بعد از ديگرى به قتل مىرساند « 2 » و گاه تشبيه به آبگاهى شده كه آبش گوارا ؛ ولى مسير ورود در كنار آب خطرناك و هلاكتبار است . « 3 » تمام اين تشبيهات اشاره به يك مطلب است و آن اينكه دنيا ظاهرى جالب و دلپذير ؛ اما باطنى آلوده و خطرناك دارد . سپس امام عليه السلام به دنبال اين تشبيه گويا و بيدار كننده چند دستور به سلمان فارسى رحمه الله مىدهد : نخست مىفرمايد : « بنابراين از هر چيزِ دنيا كه توجّه تو را به خود جلب كند صرف نظر كن ( خواه مال باشد يا مقام و يا لذات هوسآلود ) » ؛ ( فَأَعْرِضْ عَمَّا يُعْجِبُكَ فِيهَا ) . آنگاه دليلى براى آن ذكر مىكند و مىفرمايد : « زيرا جز مدت كمى در كنار تو نخواهد بود » ؛ ( لِقِلَّةِ مَا يَصْحَبُكَ مِنْهَا ) . اشاره به اينكه عمر دنيا كوتاه است و انسان عاقل به آن دل نمىبندد .
--> ( 1 ) . « سُمّ » به هر مادهء كشنده مىگويند ( اين واژه با ضم ، فتح و كسر سين خوانده مىشود و جمع آن « سموم » است ) ( 2 ) . ( ألا وَإنّ الدُّنْيا دارُ غَرّارَةٍ خَدَّاعَةٍ تَنْكِحُ في كُلِّ يَوْمٍ بَعْلًا وَتَقْتُلُ في كُلِّ لَيْلَةٍ أهْلًا ) ، ( نهجالسعاده ، ج 3 ، ص 174 ) ( 3 ) . ( فَإِنَّ الدُّنْيَا رَنِقٌ مَشْرَبُهَا رَدِغٌ مَشْرَعُهَا ) ، ( نهجالبلاغه ، خطبهء 83 )