الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
323
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
بعضى از شارحان ، تفسير ديگرى براى اين جمله كرده و گفتهاند : منظور اين است چيزى كه از متاع دنيا با خود مىبرى بسيار كم است ( و فراتر از كفن نيست ) « 1 » ولى جملهء بعد نشان مىدهد كه تفسير اوّل مناسبتر است . در دستور دوم مىافزايد : « غم و غصهء دنيا را از خود كنار بده ، زيرا كه به فراق و جدايى و دگرگونى حالات آن يقين دارى » ؛ ( وَضَعْ عَنْكَ هُمُومَهَا ، لِمَا أَيْقَنْتَ بِهِ مِنْ فِرَاقِهَا ، وَتَصَرُّفِ حَالَاتِهَا ) . بديهى است انسان به چيزى دل مىبندد كه مدتى طولانى با او باشد و دگرگون نشود مثلًا خانهاى كه امروز در اختيار من است و فردا در اختيار ديگرى و هر روز ساكنى دارد چيزى نيست كه انسان به آن دلبستگى پيدا كند . جملهء « تَصَرُّفِ حَالَاتِهَا » اشاره به اين است كه دنيا افزون بر اينكه عمرش كوتاه است در همان مدتى كه با ماست يكنواخت نيست و پيوسته در حال دگرگونى است . فى المثل هركسى چند روزه ممكن است زمامدار شود ولى در همان چند روز نيز آرامشى در آن نيست و هر روز حادثهاى و مشكلى دارد . در دستور سوم مىفرمايد : « در آن زمان كه به آن بيش از هر وقت دل بستهاى و انس گرفتهاى ، بيشتر از آن بر حذر باش ، زيرا دوست دنيا هر زمان به امرى شادى آفرين دل بستگى پيدا كند او را به طرف مشكل و ناراحتى مىراند و هر زمان به آن انس مىگيرد او را از آن حالت جدا ساخته در وحشت فرو مىبرد . و السلام » ؛ ( وَكُنْ آنَسَ مَا تَكُونُ بِهَا ، أَحْذَرَ مَا تَكُونُ مِنْهَا ؛ فَإِنَّ صَاحِبَهَا كُلَّمَا اطْمَأَنَّ فِيهَا إِلَى سُرُورٍ أَشْخَصَتْهُ « 2 » عَنْهُ إِلَى مَحْذُورٍ ، أَوْ إِلَى إِينَاسٍ « 3 » أَزَالَتْهُ عَنْهُ إِلَى إِيحَاشٍ « 4 » ! وَالسَّلَامُ ) .
--> ( 1 ) . بنابراين تفسير « ما » موصوله و بنابر تفسير اوّل « ما » اشاره به زمان است ( 2 ) . « أشْخَصَتْهُ » از ريشهء « اشخاص » به معناى بيرون راندن و خارج ساختن و ريشهء آن « شُخوص » به معناىبلند شدن است ( 3 ) . « ايناس » از ريشهء « انس » به معناى انس گرفتن است ( 4 ) . « ايحاش » از ريشهء « وحشت » به معناى به وحشت افكندن است