الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
18
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
آنها بده ) زيرا اين كار سبب تقويت آنها در اصلاح خويشتن مىشود و ايشان را از خيانت در اموالى كه زير نظرشان است بىنياز مىسازد و اضافه بر اين حجتى در برابر آنهاست اگر از دستورات تو سرپيچى كنند يا در امانت تو خيانت ورزند . سپس با فرستادن مأموران مخفىِ راستگو و وفادار كارهاى آنان را تحت نظر بگير ، زيرا بازرسى مداومِ پنهانى سبب تشويق آنها به امانتدارى و مدارا كردن به زيردستان و مراقبت از معاونان مىشود . و هرگاه يكى از آنها ( از كارگزاران تو ) دست به سوى خيانت دراز كند و مأموران مخفىات متفقاً نزد تو بر ضد او گزارش دهند به همين مقدار به عنوان گواه و شاهد قناعت كن و مجازاتِبدنى را در حق او روا دار و به مقدارى كه در كار خود خيانت كرده كيفر ده سپس ( از نظر روانى نيز او را مجازات كن و ) وى را در مقام خوارى بنشان و داغ خيانت را بر او نه و قلادهء اتهام تهمت را به گردنش بيفكن ( و او را چنان معرفى كن كه عبرت ديگران گردد ) . شرح و تفسير مراقبت دقيق از كارگزاران امام عليه السلام در اين بخش از عهدنامه به مطلب مهم ديگرى ؛ يعنى بيان صفات كارگزاران حكومت مىپردازد و مىفرمايد : « سپس در امور مربوط به كارگزارنت دقت كن و آنها را با آزمون و امتحان و نه از روى « تمايلات شخصى » و « استبداد و خودرأيى » به كار گير زيرا اين دو كانونى از شعب ظلم و خيانتاند » ؛ ( ثُمَّ انْظُرْ فِي أُمُورِ عُمَّالِكَ فَاسْتَعْمِلْهُمُ اخْتِبَاراً ، وَلَا تُوَلِّهِمْ مُحَابَاةً « 1 » وَأَثَرَةً « 2 » ، فَإِنَّهُمَا جِمَاعٌ مِنْ
--> ( 1 ) . « مُحاباة » به معناى تمايلات شخصى و بخشيدن چيزى به كسى به موجب رابطهء خاص است . از ريشهء « حَبْو » بر وزن « حمد » به معناى بخشيدن و عطا كردن گرفته شده است ( 2 ) . « أثَرَة » به معناى استبداد و خودرأيى در كارها و بدون مشورت عمل كردن از ريشهء « أَثَر » بر وزن « خبر » به معناى تأثيرگذارى يا مقدم داشتن خويشتن بر ديگرى گرفته شده است