شُعَبِ الْجَوْرِ وَالْخِيَانَةِ ) . شك نيست كه زمامداران بدون همكارى كارگزارانشان نمىتوانند كارى انجام دهند . چنانچه اين كارگزاران افرادى صالح و سالم باشند ، امور مملكت بر محور صحيح مىچرخد و گرنه در همه جا فساد و ظلم و جور آشكار مىگردد . امام در اينجا معيار انتخاب آنها را آزمايش و امتحان قرار داده و مالك اشتر را به شدت از اينكه معيار رابطه‌ها - و نه ضابطه‌ها - حاكم گردد و بدون مشورت آنها گزينش شوند برحذر مىدارد و تصريح مىكند كه انتخاب بدون مشورت و يا با تمايلات شخصى مجموعه‌اى از شاخه‌هاى جور و خيانت را به‌وجود مىآورد . « 1 » اين گفتار امام در واقع اشاره به اوضاع نابسامان جامعهء اسلامى در زمان خليفهء سوم دارد كه گروهى از بنىاميّه را به سبب رابطهء خويشاوندى و بدون هيچ‌گونه مشورت ( يا مشورت با امثال مروان كه او هم از بنىاميّه بود ) براى پست‌هاى حساس كشور اسلام برگزيد و آنها هم مصداق بارز « جِماعٌ مِنْ شُعَبِ الْجَوْرِ وَالخِيَانَةِ » بودند ؛ تا توانستند ظلم و ستم كردند و اموال بيت‌المال را به غارت بردند به گونه‌اى كه همهء مسلمانان ناراحت شدند و شورش عظيمى بر ضد آنها و بر ضد خليفه برپا شد . آن‌گاه امام اوصاف آنها را در سه جملهء كوتاه و پرمعنا بيان مىدارد و مىفرمايد : « و از ميان آنها افرادى را برگزين كه داراى تجربه و پاكى روح باشند از خانواده‌هاى صالح و پيشگام و باسابقه در اسلام » ؛ ( وَتَوَخَّ « 2 » مِنْهُمْ أَهْلَ التَّجْرِبَةِ

--> ( 1 ) . ضمير « إنَّهما » كه تثنيه است به مُحاباة و اثَرَة باز مىگردد و اشاره به كسانى است كه بر اساس اين دو معيار نادرست برگزيده مىشوند ، هرچند در بعضى از نسخ به‌جاى آن « إنّهم » به صورت ضمير جمع كه ناظر به برگزيده شدگان است آمده . ولى نسخهء تحف العقول كه به‌جاى ضمير تثنيه اسم ظاهر به‌كار برده و گفته است : « فَإنَّ الْمُحاباةَ وَالْأَثَرَةَ جِماعٌ » گواه بر صحت نسخهء اوّل است ( 2 ) . « تَوَخَّ » به معناى جستجو كردن و برگزيدن است . از ريشهء « وخْى » بر وزن « وحى » به معناى قصد كردن‌و آهنگ چيزى نمودن گرفته شده است