الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

122

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

زمامدارىات مانع از آن شود كه حق اولياى مقتول را بپردازى ( و رضايت آنها را جلب كنى ) . شرح و تفسير از ريختن خون بيگناهان بپرهيز امام عليه السلام در اين بخش از عهدنامه مسألهء بسيار مهم ديگرى را عنوان مىكند و آن احترام به خون انسان‌هاست ، حضرت با تعبيرات متعدد و مؤكد مالك اشتر را از اين امر به پرهيز وامىدارد . به يقين مالك كسى نبود كه خون بىگناهى را بريزد ، بلكه منظور از اين سخن آن است كه به هنگامى كه فرمان قتل افراد مهدور الدم را صادر مىكند ، نهايت دقت را به خرج دهد مبادا بىگناهى به اشتباه كشته شود . نخست مىفرمايد : « از ريختن خونِ ناحق شديداً بپرهيز » ؛ ( إِيَّاكَ وَالدِّمَاءَ وَسَفْكَهَا « 1 » بِغَيْرِ حِلِّهَا ) . اين جمله در واقع از قبيل توضيح بعد از اجمال است ؛ نخست مىفرمايد : از خون‌ها بپرهيز بعد آن را توضيح مىدهد كه منظور ريختن خون ناحق است . آن‌گاه در ادامهء سخن پيامدهاى شوم و مرگبار اين عمل بسيار زشت را بيان مىكند و مىفرمايد : « زيرا هيچ چيز در نزديك ساختن انتقام الهى و مجازاتِ شديدتر و سرعتِ زوال نعمت و پايان بخشيدن به حكومت‌ها ، همچون ريختن خونِ به ناحق نيست » ؛ ( فَإِنَّهُ لَيْسَ شَيْءٌ أَدْنَى لِنِقْمَةٍ ، وَلَا أَعْظَمَ لِتَبِعَةٍ « 2 » ، وَلَا أَحْرَى

--> ( 1 ) . « سَفْك » در اصل به معناى ريختن خون يا ريختن اشك از ديدگان است ؛ ولى غالباً در همان خون‌ريزى استعمال مىشود ( 2 ) . « تَبِعَة » در اصل از « تَبَع » به معناى متابعت و پيروى كردن و دنبال چيزى رفتن گرفته شده و سپس به‌مجازات و كيفر كه به دنبال اعمال انسان دامان او را مىگيرد اطلاق شده است و در جملهء بالا همين معنا اراده شده است