بخش دوم و اعلموا رحمكم اللّه أنّكم في زمان القائل فيه بالحقّ قليل ، و اللّسان عن الصّدق كليل ، و اللّازم للحقّ ذليل . أهله معتكفون على العصيان ، مصطلحون على الإدهان ، فتاهم عارم ، و شائبهم آثم ، و عالمهم منافق ، و قارنهم مماذق . لايعظّم صغيرهم كبيرهم ، و لا يعول غنيّهم فقيرهم . ترجمه بدانيد ، خدايتان رحمت كند ، كه شما در زمانى قرار گرفته‌ايد كه گويندهء حق در آن كم ، و زبان از گفتار راست عاجز و ناتوان ، و همراهان حق ، خوارند . اهل اين زمان همواره با گناه همراه‌اند و بر مداهنه و سازشكارى و سهل‌انگارى اتفاق نظر دارند . جوانانشان بداخلاق و شرور ، و بزرگسالانشان گنهكارند . عالم آنها منافق است و قاريان قرآن و عابدان رياكارند . نه كوچكشان بزرگسالان را احترام مىكنند و نه ثروتمندشان زندگى مستمندانشان را تكفّل مىنمايند . شرح و تفسير ويژگىهاى محيط فاسد امام عليه السّلام در بخش دوم اين خطبه به شرح مفاسدى كه در آن عصر و زمان بر اثر سياستهاى حكّام پيشين پيدا شده بود و تقريبا در تمام جوامع آلوده ديده مىشود ، پرداخته و ضمن يازده جملهء كوتاه و بسيار پرمعنا ترسيم دقيقى از آن جامعه مىفرمايد و در واقع چيزى را فروگذار نكرده است ( و اين است معناى فصاحت و بلاغت و سخنورى اعجازآميز ) مىفرمايد : « بدانيد خدايتان رحمت