كند كه شما در زمانى قرار گرفته‌ايد كه گويندهء حق در آن كم ، و زبان از گفتار راست عاجز و ناتوان ، و همراهان حق ، خوارند » ؛ ( و اعلموا رحمكم اللّه أنّكم اللّه أنّكم في زمان القائل فيه بالحقّ قليل ، و اللّسان عن الصّدق كليل « 1 » ، و اللّازم للحقّ ذليل ) . امام عليه السّلام در ذكر اين سه وصف ، انگشت روى ريشه‌هاى اصلى فساد جامعه گذارده و آن اينكه حق‌گويان از ترس مخالفان يا فزونى مشكلات حق‌گويى ، خاموش شوند و راستگويان يا بر اثر فشار محيط و هيأت‌هاى حاكم و يا ترس از بر باد رفتن منافع شخصى ، دم فروبندند يا به جاى راستگويى آلودهء كذب و دروغ شوند و نيز آنها كه حق جويند و حق طلب از متن جامعه كناره‌گيرى كنند يا كنار زده شوند و كسى گوشش بدهكار گفتار حقّ آنها نباشد و در يك جمله امر به معروف و نهى از منكر به فراموشى سپرده شود و ارشاد جاهل و تنبيه غافل متروك گردد . سپس به دو وصف ديگر كه در واقع نتيجهء اوصاف سه‌گانهء پيش است ، اشاره كرده مىفرمايد : « اهل اين زمان همواره با گناه همراه‌اند و بر مداهنه و سازشكارى و سهل‌انگارى اتفاق نظر دارند » ؛ ( أهله معتكفون على العصيان ، مصطلحون « 2 » على الإدهان « 3 » ) . بىشك در هر جامعه‌اى گناه وجود دارد و سازشكارى و مداهنه ديده مىشود ؛ ولى بدبختى و سيه‌روزى آنجاست كه يك حركت عمومى به سوى گناه ، آن هم به صورت مستمر و پيوسته صورت گيرد و نيز بدبختى آنجاست كه سازشكاران و سهل‌انگاران دست به دست هم دهند و در اين كار متّحد شوند .

--> ( 1 ) . « كليل » از ريشهء « كلّ » بر وزن « حلّ » به معناى خسته و ناتوان شدن و از كار ماندن و ضعيف گشتن گرفته شده است ، بنابراين « كليل » به معناى خسته و ناتوان و ضعيف است . ( 2 ) . « مصطلحون » به معناى افرادى است كه بر چيزى توافق كنند . از ريشهء « صلح » به معناى سازش است . ( 3 ) . « ادهان » در اصل به معناى روغن مالى كردن است . سپس به معناى خدعه كردن و نيرنگ زدن و سازش كارى بر سر يك امر نامطلوب به كار مىرود .