الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
420
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
نكته هشدارى است به همهء رهبران و حاكمان جوامع بشرى كه مىفرمايد : « به خدا سوگند اگر اقليمهاى هفتگانه ( روى زمين ) با آنچه در زير آسمانهايش قرار دارد به من داده شود تا خدا را با گرفتن پوست جوى از دهان مورچهاى نافرمانى كنم هرگز نخواهم كرد » ؛ ( و اللّه لو أعطيت الأقاليم السّبعة « 1 » بما تحت أفلاكها ، على أن أعصي اللّه في نملة أسلبها جلب « 2 » شعيرة ما فعلته ) . سپس به بيان دليل آن مىپردازد و مىفرمايد : « به يقين دنياى شما نزد من از برگ درختى در دهان ملخى كه در حال جويدن آن باشد پستتر و بىارزشتر است » ؛ ( و إنّ دنياكم عندي لأهون من ورقة في فم جرادة تقضمها « 3 » ) . در تأكيد آن مىفرمايد : « على را با نعمتهاى فانى دنيا و لذتهاى ناپايدار آنچه كار ؟ ! » ؛ ( ما لعلّي و لنعيم يفنى ، و لذّة لا تبقى ! ) . در اين چند جملهء كوبنده و صريح و گويا ، امام عليه السّلام مىفرمايد : هرگاه بزرگترين رشوههاى متصوّر در جهان كه همهء روى زمين و قصرها و ثروتها و اموال و زرق و برقها باشد به من دهند كه كمترين ظلم و ستمى كه همان گرفتن پوست جوى ( نه دانهء جو ) از دهان مورچهاى كه ظاهرا كوچكترين جنبنده است انجام دهم ، نمىكنم . بسيارند كسانى كه مبالغ كوچك و متوسّط رشوه آنها را تكان نمىدهد ؛ ولى اگر امتياز مهمّى براى آنها قائل شوند كه معادل تمام زندگى آنان يا بيشتر باشد
--> ( 1 ) . اقاليم سبعه ، « اقاليم » جمع « اقليم » به معناى بخشى از جهان يا كشور است و جغرافىدانان قديم جهان را به هفت اقليم تقسيم مىكردند و چون نقشه دقيقى از دنيا نداشتند حدّ و حدود اين اقليمهاى هفتگانه دقيق نبود . به هر حال ، هفتگانه در تقسيمبندى آنها چنين بود : اقليم اوّل ، هندوستان . دوم ، بخشى از كشورهاى عربى و حبشه ، سوم ، مصر و شام ، چهارم ، ايران . پنجم ، روم . ششم ، كشور ترك ، هفتم ، چين و ماچين . ( لغت نامه دهخدا ، مادهء اقليم ) . البتّه ممكن است تقسيم ديگرى از سوى بعضى ديگر از جغرافىدانها ارائه شده باشد و به هر حال نظر امام عليه السّلام آن است كه اگر همهء مناطق آباد كرده زمين را به من بدهند . ( 2 ) . « جلب » پوستهاى است كه روى دانهء گندم يا جو را مىگيرد و به پوستهاى كه به هنگام خوب شدن زخم روى آن را مىپوشاند ، « جلب » گفته مىشود . ( 3 ) . « تقضمها » از ريشهء « قضم » بر وزن « هضم » به معناى دندان زدن ، گاز گرفتن و جويدن است .