يكديگر به ارث برده‌ايم و خانه‌هاى خاموش قبر بر ما فروريخته است . زيباييهاى بدنهاى ما محو شده و نشانه‌هاى شناسايى چهرهء ما دگرگون گشته ، اقامت ما در اين خانه‌هاى وحشت ، طولانى شده نه از اين درد و رنج ، فرجى يافته‌ايم و نه از تنگى قبر ، گشايشى . اگر با عقل خود آنها را در نظر خويش ، مجسم سازى يا پرده‌هاى كنار رود و با چشم خود آنها را ببينى درحالىكه گوشهاى آنها را حشرات خورده‌اند و از كار افتاده و بر چشمهايشان سرمه خاك كشيده شده و ( در كاسه ) فرورفته ، زبانهايى كه با سرعت و فصاحت سخن مىگفتند پاره‌پاره شده ، قلبها در سينه‌هاى آنها پس از بيدارى خاموش گشته و در هريك از اعضاى آنان پوسيدگى تازه‌اى آشكار شده و آن را زشت و بدمنظر ساخته و راه آفات را به سوى آن به آسانى گشوده درحالىكه همهء آنها در برابر اين امور تسليمند . نه دستى براى دفاع وجود دارد و نه قلبى براى جزع و بىتابى ( و ناله سر دادن ) ( آرى اگر حال آنها را در نظر خود مجسم سازى ) قلبهايى پر از غم و چشمهايى پر خاشاك را مىبينى ( كه بر آنها نوحه‌گرى مىكنند و از همه مصيبت‌بارتر اينكه ) آنها در هر شدت و سختى ، حالات ناراحت كننده‌اى دارند كه هرگز دگرگون نمىشود ( و به سوى خوبى نمىگرايد ) و بلاى فراگيرى دارند كه هيچ گاه بر طرف نمىگردد . شرح و تفسير شرح حال خفتگان در خاك ! امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه ، وضع مردگان و خفتگان قبور را با بيان رسا و تكان دهندهء ديگرى شرح مىدهد و مىفرمايد : « هر چند آثارشان محو شده و اخبارشان منقطع گشته ؛ ولى چشمان عبرت بين آنان را مىبيند و گوشهاى عقل گفتارشان را مىشنود . ( آرى ! ) آنها سخن مىگويند ؛ ولى نه از طريق زبان » ؛ ( و لئن