است » ؛ ( قد أحيا عقله ، و أمات نفسه ، حتّى دقّ جليله ، « 1 » ، و لطف غليظه « 2 » ) . احياى عقل اشاره به بهره گرفتن از استدلالات عقلى براى تكامل ايمان و حسن و قبح عقلى براى تكامل فضايل اخلاقى است و به اين ترتيب ، واژه عقل در اينجا هم عقل نظرى را شامل مىشود و هم عقل عملى را . امّا نفس به معناى از بين بردن غرائز نفسانى نيست ، بلكه منظور مهار كردن آنهاست به‌گونه‌اى كه قدرت نداشته باشند انسان را در دام شيطان گرفتار كنند و از راه خدا باز دارند . واژهء « جليل » در عبارت « دقّ جليله » اشاره به بدنهاى چاق و فربه است كه بر اثر پرخورى و افراط در غذاهاى چرب و شيرين به اين صورت درآمده و با ترك شهوات وزن خود را كم مىكند و سبكبار مىشود . واژهء « غليظ » در « لطف غليظه » اشاره به خلق و خوى خشن در رذايل اخلاقى است كه در پرتو رياضت نفسانى به لطافت مىگرايد و تصفيه مىشود . سپس امام عليه السّلام به سراغ آثار اين حركت عقلانى و رياضت شرعى مىرود و ثمرات پرارزش آن را در سه بخش بر مىشمارد ؛ نخست مىفرمايد : ( در اين زمان ) برقى پرنور براى او مىدرخشد ، راه را براى او روشن مىسازد و او را به مسير حق ( سلوك الى اللّه ) مىبرد » ؛ ( و برق له لامع كثير البرق ، فأبان له الطّريق ، و سلك به السّبيل ) . اين همان نور معرفت و معنويّت است كه به اثر رياضات عقلانى و نفسانى براى انسان مىدرخشد و مسير را براى او كاملا روشن مىسازد . همان‌گونه كه قرآن مجيد مىگويد : « « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ آمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ »

--> ( 1 ) . « جليل » به معناى بزرگ و باارزش است و از ريشهء « جلال » به معناى بزرگى و شكل و ارزش گرفته شده و در اينجا اشاره به جسم انسان است كه بسيار پرارزش است . ( 2 ) . « غليظ » در اصل به معناى خشن است و در اينجا به معناى خشونتهاى اخلاقى است كه در پرتو رياضتهاى نفسانى بر طرف مىگردد و اخلاق لطيف جاى آن راى مىگيرد .