نكته‌ها 1 . حبّ دنيا و عواقب شوم آن طلحه و زبير از پيشگامان اسلام بودند و در جنگهاى اسلامى شجاعانه از پيامبر و اسلام دفاع كردند . موقعيت آنها بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله نيز موقعيت ممتازى بود تا آنجا كه عمر نتوانست در شوراى شش نفرهء خود براى انتخاب خليفه پس از خويش آنها را كنار بگذارد ؛ ولى حبّ جاه و مقام و علاقهء به دنيا آنها را از مسير حق خارج ساخت و هردو تغيير چهره دادند و به صفوف منافقان پيوستند . از يك‌سو به غارت بيت المال مسلمانان در بصره و كشتن حافظان بيت المال دست زدند و از آن براى آتش‌افروزى جنگ در ميان مسلمانان استفاده كردند . از سوى ديگر آتش جنگ خونين جمل را برافروختند كه گروه زيادى از مسلمين - همان‌گونه كه اشاره كرديم بيش از هفده هزار نفر - را به خاك و خون كشيدند و پايه جنگ داخلى را در اسلام بنا نهادند . از سوى سوم ، همسر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را از خانه بيرون كشيدند و آلت دست هوسهاى سياسى خود ساختند و به اين ترتيب حرمت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را هتك نمودند . از سوى چهارم ، هردو ، جان خود را در اين راه از دست دادند و به خواسته‌هاى نفسانى خويش نرسيدند و به يقين ، پرونده تاريك آنها در قيامت ، بزرگ‌ترين مايهء گرفتارى آنهاست . اينها همه نتايج آن جاه‌طلبى و حبّ دنياست ، همان چيزى كه همهء انبياء و اوليا آن را سرچشمهء همهء گناهان شمرده‌اند و فرموده‌اند : « حبّ الدّنيا رأس كلّ خطيئة » . « 1 » امام عليه السّلام در سخن كوتاهى كه طبق روايت مرحوم شيخ مفيد بعد از جنگ جمل بيان فرمود ، اين حقيقت را به روشنى بيان كرده است . ابن ابى الحديد در

--> ( 1 ) . مرحوم كلينى در كتاب كافى حديث مشهورى دربارهء شعبه‌ها و انگيزه‌هاى گناهان از امام زين العابدين عليه السّلام نقل مىكند و در آخر آن آمده است : « فقال الأنبياء و العلماء بعد معرفة ذلك : حبّ الدّنيا رأس كلّ خطيئة » . ( كافى ، ج 2 ، ص 131 ، ح 11 ، باب ذنب الدّنيا ) .