217 و من كلام له عليه السّلام في التّظلم و التّشكي من قريش از سخنان امام عليه السّلام است كه در شكايت از قريش بيان كرده است . « 1 » خطبه در يك نگاه همان‌گونه كه در بيان سند خطبه اشاره شد ، اين خطبه و خطبهء 172 و خطبهء 26 در قسمتهاى مختلف باهم مشتركند و به نظر مىرسد بخشهايى از نامه‌اى باشد كه امام عليه السّلام در اواخر دوران حكومت خود در پاسخ سؤال جمعى از

--> ( 1 ) . سند خطبه : بخشى از اين خطبه در خطبهء 172 و بخشى ديگرى از آن در خطبهء 26 آمده است و همان‌گونه كه در سند خطبه 172 گذشت ، به نظر مىرسد اين خطبه بخشى از نامه‌اى است كه امام عليه السّلام در اواخر ايّام خلافتش مرقوم داشت و حوادثى را كه بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله تا آن زمان رخ داده بود به طور فشرده در آن بيان فرمود و دستور داد آن را براى مردم بخوانند . نويسندهء كتاب مصادر نهج البلاغه در اينجا اضافه مىكند كه مرحوم كلينى طبق نقل سيّد بن طاووس در كتاب كشف المحجّه آن را در كتاب رسائل آورده است . در ضمن اين احتمال را نيز مىدهد كه امام بيش از يك مرتبه ، نكاتى را كه در اين خطبه است در مناسبتهاى مختلف بيان فرموده باشد . ( مصادر نهج البلاغه ، ج 3 ، ص 132 ) .