الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
193
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
آشكارتر و از همهچيز پنهانتر است ناظر به همين دو جنبه است ؛ از نظر آثار علم و قدرتش كاملا آشكار و از نظر كنه ذاتش مخفى و پنهان است . در ادامهء اين سخن به پنجمين و ششمين وصف پرداخته مىفرمايد : « خداوندى كه عالم است بىآنكه معلوماتش اكتسابى باشد يا فزونى گيرد و يا آن را از كسى فراگرفته باشد . خداوندى كه همهء امور را اندازهگيرى كرده ، بىآنكه نياز به تفكّر و يا رجوع به ضمير و وجدان داشته باشد » ؛ ( العالم بلا اكتساب و لا ازدياد ، و لا علم مستفاد ، المقدّر لجميع الأمور بلا رويّة و لا ضمير ) . بىشك علم خدا مانند ذاتش بىپايان است ، بنابراين نه نيازى به اكتساب دارد و نه فراگيرى از ديگرى . اين امور مربوط به كسانى است كه علم محدودى دارد و از سه راه بر آن مىافزايند : گاهى از طريق تجربه و مانند آن ، گاه به سبب تأثير علوم در يكديگر و انتقال از مسألهاى به مسئلهء ديگر و گاه از طريق درس خواندن و فراگيرى از ديگران ؛ امّا آنكس كه علمى بىپايان دارد از همهء اين امور بىنياز است . همچنين او براى آفرينش مخلوقات و اندازهگيرى دقيق هر موجود از نظر كميّت و كيفيّت و قوانين حاكم بر آن نه نياز به انديشيدن دارد ، نه رجوع به وجدان . به خلاف انسانهايى كه دست به اختراع و ابداع چيزى مىزنند كه گاه بايد سالها بينديشند و مطالعه كنند و از معلومات و تجربيات خود كمك بگيرند تا موفق به ابداع چيزى شوند . سپس در هفتمين و هشتمين وصف مىافزايد : « خدايى كه تاريكيها ستر و پوششى بر او نمىافكند و از نور و روشنايى بهره نمىگيرد » ؛ ( الّذي لا تغشاه الظّلم ، و لا يستضيء بالأنوار ) . آنگاه براى تكميل و توضيح همين مطلب به سراغ نهمين و دهمين وصف رفته ، مىفرمايد : « شب او را نمىپوشاند و روشنايى روز بر او نمىگذرد ( و به بيان