الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
192
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
در بخش ديگرى از اين خطبه سخن از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله به ميان آمده ، مىفرمايد : « خداوند او را با نور و روشنايى فرستاد و برگزيد و بر همه مقدّم داشت ، جدائىها و پراكندگىها را به وسيلهء او پيوند داد ( و اتحاد و الفت ايجاد كرد ) و با او بر زورمندان چيره شد . مشكلات را به وسيلهء او آسان و ناهمواريها را به دست او هموار ساخت تا آنجا كه ضلالت و گمراهى را از راست و چپ ( و از هر سو ) به عقب راند . » شرح و تفسير بخشى از اوصاف خداوند و پيامبرش امام عليه السّلام در بخش اوّل اين خطبه كه پيرامون صفات جمال و جلال حق سخن مىگويد ، به دوازده وصف از اوصاف الهى اشاره مىكند : نخست در چهار وصف نخستين مىفرمايد : « حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه از شباهت به مخلوقات ، برتر و از وصف واصفان ، والاتر است . به وسيلهء تدبير شگفتآورش بر همهء ناظران آشكار است و با جلال عزّتش كنه ذاتش بر همهء متفكّران پنهان » ؛ ( الحمد للّه العليّ عن شبه المخلوقين ، الغالب لمقال الواصفين ، الظّاهر بعجائب تدبيره للنّاظرين ، و الباطن بجلال عزّته عن فكر المتوهّمين « 1 » ) . همانگونه كه در گذشته نيز اشاره شده ، ذات پاك خداوند نامتناهى است و بديهى است مخلوقاتش كه همه چيزشان محدود و متناهى است ، قادر بر درك كنه ذاتش نباشند ، بنابراين تنها از طريق آثار شگفتانگيزى كه در پهنهء جهان هستى از او نمايان است به ذات او پى مىبريم ، لذا اگر مىگوييم خدا از همهچيز
--> ( 1 ) . « متوهمين » از ريشهء « وهم » گرفته شده كه گاه به معناى پندار و گمان و خيال مىآيد و گاه به معناى انديشيدن و فكر كردن و در اينجا معناى دوم مراد است و شاهد آن تعبير به « فكر » است كه قبل از آن ذكر شده است .