چهره مىزند ، نه از گناه باكى دارد و نه از آن دورى مىكند و از روى عمد به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله دروغ مىبندد » ؛ ( رجل منافق مظهر للإيمان ، متصنّع « 1 » بالإسلام ، لا يتأثّم و لا يتحرّج « 2 » ، يكذب على رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله متعمّدا ) . در زمانى كه اسلام و مسلمين ، قدرت كافى پيدا نكرده بودند دشمنان علنا به مقابله بر مىخاستند ؛ ولى بعد از فتح مكّه كه اسلام تمام منطقه را زير سيطره خود قرار داد دشمنان شكست خورده - همانند ديگر جوامع بشرى - لباس نفاق بر تن پوشيدند ، در ظاهر به صفوف مسلمانان پيوستند ؛ ولى در باطن به خرابكارى مرموزانه ادامه دادند و يكى از طرق مهم تخريب آنها اين بود كه اهداف خود را در لباس اخبار پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله پوشاندند تا مسلمين را به انحراف بكشانند و به مقاصد سوء خود نزديك كنند . مسلمانان خوش‌باور و ساده‌دل نيز سخنان آنها را به عنوان صحابهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله پذيرا شدند و مشكل عظيمى در جامعهء اسلامى به وجود آمد . خوشبختانه آنها چنان در جعل اخبار به نفع بعضى از حاكمان ظلم ، همچون معاويه افراط كردند كه طشت رسواييشان از بام افتاد و بسيارى از مردم از وضع آنها باخبر شدند كه نمونه‌هاى آن در نكات آخر بحث خواهد آمد . امام عليه السّلام در ادامهء سخن مىافزايد : « اگر مردم مىدانستند او منافق و دروغگوست از وى نمىپذيرفتند و سخنش را تصديق نمىكردند ؛ ولى ( چون از واقعيت آگاه نبودند ) مىگفتند : او از اصحابهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله است ، آن حضرت را ديده و از او حديث شنيده و مطالب را دريافت داشته است به همين دليل به گفته‌اش ترتيب اثر مىدادند » ؛ ( فلو علم النّاس أنّه منافق كاذب لم يقبلوا منه ، و لم

--> ( 1 ) . « متصنّع » از ريشهء « صنع » بر وزن « تند » گرفته شده و به معناى كسى است كه ظاهرسازى مىكند و عمل نادرست خود را خوب جلوه مىدهد . ( 2 ) . « يتحرّج » از ريشهء « حرج » به معناى گناه كردن گرفته شده و هنگامى كه به باب تفعّل مىرود به معناى پرهيز از گناه است .