يستطيع عبد يقول لو كان هذا ، انزل فى القرآن ، الا و قد انزله اللّه فيه ، خداوند در قرآن هر چيزى را بيان كرده است به خدا سوگند چيزى كه مورد نياز مردم بوده است كم نگذارده ، تا كسى نگويد اگر فلان مطلب درست است بايد در قرآن نازل مىشد . آگاه باشيد همهء نيازمنديهاى بشر را خدا در آن نازل كرده است » . « 1 » ولى در اين جا اين سؤال پيش مىآيد كه ما احكام مختلفى را مىبينيم كه در قرآن نيامده و اين با جامعيّت قرآن سازگار نيست ، مثلا ، تعداد ركعات نماز ، اجناسى كه در آن زكات واجب است ، نصاب زكات ، مقدار آن و بسيارى از مناسك حج ، عدد سعى صفا و مروه و دورهاى طواف و مسائل ديگرى در زمينهء حدود و ديات و آداب قضاوت و شرايط معاملات و انواع معاملات مستحدثه و مانند آن به وضوح در قرآن ديده نمىشود . در پاسخ اين سؤال بايد به سه نكته توجّه كرد : نخست اين كه در قرآن مجيد احكام كليّه و قواعد گسترده و عمومات و اطلاقاتى وجود دارد كه بسيارى از مشكلات را مىتوان با آن حل كرد ، مثلا ، آيهء « أَوْفُوا بِالْعُقُودِ » « 2 » در معاملات ، و آيهء « وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ » « 3 » در ابواب عبادات ، و « لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ » « 4 » در حقوق والدين و آيات ديگرى از اين قبيل ، پاسخگوى بسيارى از سؤالات و مسائل

--> ( 1 ) تفسير نور الثقلين ، جلد 3 ، صفحهء 74 - اصول كافى ، جلد 1 ، صفحهء 59 ( در معناى اين روايت دو احتمال داده شد نخست اين كه « لو » شرطيه باشد و ديگر آن كه تمنّى باشد و « الا » گاه به عنوان « الّا » استثنائيه و گاه به صورت « الا » براى تنبيه گفته شده - به مرآة العقول ، جلد 1 ، صفحهء 202 مراجعه شود ) . ( 2 ) سورهء مائده ، آيهء 1 . ( 3 ) سورهء حج ، آيهء 78 . ( 4 ) سورهء بقره ، آيهء 233 .