ميان اجتهاد به معنى اوّل و دوّم نيست . پاسخ توجّه به يك نكته مىتواند جواب اين سؤال را روشن سازد و آن اين كه در اجتهاد به معنى استنباط احكام از كتاب و سنّت ، محور اصلى نصوص و كتاب و سنّت است و همهء مجتهدان گرد آن مىگردند و طبعا مايهء وحدتى در ميان آنها وجود دارد هر چند برداشتها ممكن است مختلف باشد ، ولى اختلافات غالبا زياد نيست و به همين دليل در اكثر مسائل ، مشهور « فقها » نظر واحدى دارند هر چند در شاخ و برگها ممكن است متفاوت باشند . ولى در اجتهاد به معنى دوّم محور خاصّى وجود ندارد كه مجتهدان ، گرد آن جمع شوند ، بلكه معيار هر كس « فكر و رأى » خود اوست و اينجاست كه اختلافات ، فوق العاده زياد مىشود و ممكن است در يك مسألهء معيّن ، آراى بسيار زيادى پيدا شود كه چهرهء شريعت اسلامى را كاملا مشوّه و بدنما كند . از اين گذشته طرفداران اجتهاد به معنى استنباط از كتاب و سنّت مىگويند : دين خداوند هرگز ناقص نبوده و نيست ، و براى هر مسأله‌اى كه امروز و فردا و تا روز قيامت در ميان مسلمانان جهان پيدا مىشود ، يك حكم الهى صادر شده است كه در عمومات و اطلاقات يا ادلّهء خاصّهء كتاب و سنّت آمده ، و نزد امامان معصوم - عليهم السلام - روشن است . هر كس در اجتهادش به آن حكم الهى برسد راه صواب پوييده و آن كس كه نرسد ، راه خطا رفته است ، هر چند اگر كوتاهى در مقدمات اجتهاد نكرده باشد نزد خدا معذور و مأجور است . اعتقاد به تخطئه در مقابل تصويب مفهومش همين است و لذا طرفداران اين عقيده مىگويند : « للمصيب اجران و للمخطئ اجر واحد ، آن كس كه به واقع برسد دو پاداش دارد و آن كس كه خطا كند و مقصّر نباشد يك پاداش » در حالى كه طرفداران اجتهاد به معنى